Мемлекет басшысы өзінің жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында шағын және орта кәсіпкерлікті экономикалық өсудің қозғаушы күші болуы тиіс екенін айқындап берді. Ұлттық статистика бюросының деректері бүгінде әрбір бесінші қазақстандық бизнес саласында жұмыс істейтінін, шағын және орта кәсіпкерліктің экономикадағы жалпы қосылған құнының үлесі қазірдің өзінде 40%-ға (39,8%) жақындағанын растайды.

2025 жылғы ІІ тоқсанның қорытындысы бойынша ЖІӨ-дегі орта бизнестің жалпы қосылған құнының үлесі 7,9%-ды құрады, бұл өткен жылғы деңгейден жоғары. Бұл – орта бизнес секторының нығайып, құндылық құруға қосқан үлесін арттыру деген сөз.

2022-2024 жылдар аралығында бойы орта бизнестің ЖҚҚ 6,7%–6,9% деңгейінде тұрақты болып қалады, ал кәсіпорындар саны 3 мыңнан астам деңгейде сақталады, бұл орта буынның жетілгендігі мен тұрақтылығын көрсетеді.

Бүгінгі таңда барлық кәсіпкерлік субъектісінің 99,9%-ы – микро және шағын компаниялар. Олар экономиканың «тірі тінін» қалыптастырады және 4,4 млн-нан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етеді, бұл бір жыл бұрынғы деңгейден 3,9%-ға артық. Яғни, бір жыл ішінде секторда ондаған мың жаңа жұмыс орны пайда болды деген сөз. ШОБ еліміздегі барлық экономикалық белсенді халықтың жартысына жуығын құрайды – 45,5%, бұл саланың азаматтардың әл-ауқатын жақсарту және еңбек нарығының тұрақтылығын сақтаудағы маңыздылығын көрсетеді.

Үкімет Президент тапсырмасына сәйкес, кәсіпкерлікті қолдау шараларын дәйекті түрде кеңейтуде. Кәсіпкерлерге өндірісті дамытуға, технологияларды жетілдіруге, экспортты кеңейтуге және қаржыландыру көздерін тартуға мүмкіндік беретін 117 құралдан тұратын тізілім құрылды. Вaqylauda.qoldau.kz қызметі қолдау шараларына қол жеткізудің әмбебап нүктесіне айналды, оны қазірдің өзінде 222 мыңға жуық адам пайдаланған, бұл – аталған құралдардың қажеттілігі мен қолжетімділігінің дәлелі.

Елімізде 2024 жылдан бері бизнес жасауға тең жағдай туғызу, компанияларды ірілендіруге ынталандыру және орта бизнестің рөлін күшейту бағытында кешенді саясат жүзеге асырылуда. Мақсат – кәсіпкерлер үшін болжамды және әділ орта құру.

Бұған қосымша бизнеске қойылатын барлық талаптарды цифрландырып, бір ретке келтірген Міндетті талаптар тізілімі пайда болды. Бұл ашықтықты қамтамасыз етіп, кәсіпкерлерге міндетті нормаларды орындауды жеңілдетіп отыр. Нәтижесінде Қазақстанда ШОБ-ты қолдау бизнес-қоғамдастық үшін жүйелі әрі түсінікті бола түсті.

Соның ішінде:

• біліктілік талаптары қайта қаралуда және рұқсат беру процедуралары оңтайландырылуда, бұл бизнесті бастау мен жүргізуге кедергілерді азайтады;
• ірі кәсіпорындар ШОБ-пен ұзақ мерзімді шарттар жасасуға міндетелді, бұл шағын және орта бизнес үшін кепілді өткізу нарықтарын ашады және өсуге жаңа мүмкіндіктер туғызады;
• жаңа Салық кодексінде арнайы салық режимдерінің саны 7-ден 3-ке дейін қысқарды. Бұл тәсіл ұсақталу схемаларын шектейді және компанияларды дамуға және кең ауқымда қанат жая түсуге ынталандырады.

Орта бизнесті күшейту және ірілендіру мақсатында Ұлттық экономика министрлігі ЕҚДБ-мен бірлесіп кәсіпорындарды дамытудың нақты жоспарын әзірлеуде, ол өндіріс көлемін 2-3 есеге арттыруға бағытталған. Бұл кең ауқымда қанат жаю процесін сапалы жаңа деңгейге көтеруге және экономикадағы жоғары өнім шығаратын компаниялардың үлесін арттыра түсуге батыл қадам жасалып жатқанын білдіреді.

Осылайша, орта бизнес біртіндеп өңірлердің ғана емес тұтастай еліміздің де тұрақты дамуын қамтамасыз етуге қабілетті экономикалық өсімнің негізгі драйверлерінің біріне айналуда.

Мемлекет басшысының «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты халыққа Жолдауын жүзеге асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарын орындау шеңберінде Үкімет ЕҚДБ-мен бірлесіп компаниялардың терең диагностикасын жүргізуде, олардың инвестициялық әлеуетін бағалай отырып, жеке-жеке өсу жоспарларын әзірлеуде. Қазірдің өзінде 20 кәсіпорынмен жұмыс басталды, ал 2030 жылға дейін бағдарламаға қатысушылардың саны кемінде 70-ке жетпек, бұл – өсуге дайын компаниялардың мықты тобын қалыптастырмақ.

Елде бизнесті реттеу қайта іске қосылуда. «Таза парақтан» реттеу қағидаты бойынша талаптар қайта қаралады, ескірген нормалар алынып тасталады және мемлекеттік бақылау жүйесі жаңартылады. Нәтижесінде Қазақстанда бизнесті жүргізу үшін жағдайлар айтарлықтай жеңілдетіледі.

Осы жылы «Өрлеу» жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы іске қосылды. 482 млрд теңге сомасына 1 700-ден астам жоба қаржыландырылды, бұл осы құралдың жоғары сұранысы мен тиімділігін көрсетеді. «Даму» Қорының базасында кәсіпкерлердің қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейтетін екі кепілдік қоры құрылды:

• Кепілдік қоры — 1 кепілдіктерді портфельдік әдіспен береді, несиелеу қаржыландыру сомасы 7 млрд теңгеге дейінгі жобалар бойынша екінші деңгейлі банктер арқылы жүргізіледі. Қазіргі уақытта Қор 417,7 млрд теңгеге 2 384 жобаны қолдап, 229,9 млрд теңгеге кепілдік берді;
• Кепілдік қоры — 2 ірі инвестициялық және инфрақұрылымдық жобаларға бағытталған. КҚ-2 бойынша құны 7,1 млрд теңге болатын алғашқы ірі жобаны жүзеге асырып, 2,8 млрд теңгеге кепілдік берді. Тағы бір жоба қол қою кезеңінде дайын тұр.

Болашақта салалық және өңірлік ерекшеліктерді ескере отырып, неғұрлым атаулы және нақты бағытты қолдауға көшу жоспарлануда, бұл бизнестің әртүрлі сегменттерінің әлеуетін тиімді ашуға мүмкіндік береді.

Осылайша, кәсіпкерлікті қолдау үздіксіз дамып және идеяның пайда болуынан кеңейтуге дейінгі барлық кезеңдерді қамтиды. «Өрлеу» бағдарламасы және басқа да шаралар өндіріс көлемінің өсуі үшін берік негіз қалыптастырады. Өз кезегінде бизнестің белсенділігі Қазақстанның кәсіпкерлік ортасы анағұрлым жетілген, тұрақты және серпінді болып келе жатқанын көрсетеді.

Сообщение Әрбір бесінші қазақстандық бизнес саласында жұмыс істейді появились сначала на Жаңа кезең.

Қасым-Жомарт Тоқаев қазіргі заманның басты мәселелерін шешу жолында Қазақстан жаңа көзқарастар мен тәсілдер дәуіріне қадам басқанын, ал ескірген стереотиптер өткеннің еншісінде қалғанын атап өтті. Сондықтан еліміз түбегейлі өзгеріп, жаңа жағдайға бейімделуі керек.

Президент мемлекеттің болашағы, соның ішінде өскелең ұрпақтың келешегі осы мәселенің шешіміне тікелей байланысты деп санайды. Оның айтуынша, ірі инфрақұрылымдық және өнеркәсіптік жобалар, цифрландыру мен жасанды интеллект, көлік және логистика салалары экономиканы дамытудың басым бағыттарына айналуға тиіс. Бұл ретте шағын және орта бизнесті қолдау мәселесі ұдайы Үкімет назарында болады.

Қасым-Жомарт Тоқаев алға қойылған міндеттерді шешу жолында мемлекет пен ірі кәсіпорын иелерінің арасындағы нәтижелі серіктестіктің маңызды екенін атап өтті.

–Ірі бизнес болмаса, Қазақстан экономикасының әлеуетін толық ашу мүмкін емес. Бізге экономиканың дамуын жаңа деңгейге көтеру үшін инфрақұрылым, индустрия, цифрландыру және басқа да салаларда серпінді әрі ауқымды жобалар қажет. Мұны іске асыруға ірі бизнесмендердің шамасы жетеді. Сіздерде оған қажетті қаржы да, мамандар да, ең бастысы, білім мен тәжірибе де бар. Бұл ретте инвестиция салуға тартымды дәстүрлі салаларға мән беріп қана қоймай, табыс әкелетін жаңа бағыттарды қарастырған жөн. Қазіргі геосаяси жағдай мен әлемдік сауда конъюнктурасын ескерсек, көлік-логистика саласының орасан зор әлеуеті елеусіз қалып жатыр. Теміржол, автомобиль және әуе арқылы жүк тасымалына сұраныс артып келеді. Іс жүзінде, аталған сектор басымдыққа ие бола бастады. Кейбір шолушылардың айтуынша, пайдасы да мол. Болашағы зор тағы бір сала – туризм. Шетелдіктер Қазақстанның тұмса табиғатына, халқымыздың салт-дәстүрі мен тарихи мұрасына ерекше қызығушылықпен қарайды. Бірақ отандық туризмнің әлеуеті зор десек те, нақты іске келгенде бұл салада олқылықтар мен кемшіліктер көп. Сондықтан Үкімет туризмді дамытуға мейлінше көбірек инвестиция тарту үшін қосымша шараларды ұсынады, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, еліміздегі іскерлік ахуалды жақсарту – ең басты мақсаттардың бірі.

– Квазимемлекеттік сектор субъектілерін құруға мораторий енгізілді. Реттелетін сатып алуларға бизнес өкілдері өтінім берген жағдайда, оған мемлекеттік кәсіпорындардың қатысуына заң жүзінде шектеу қойылды. Бизнесті негізсіз қыспаққа алудан және салалық органдардың заңсыз тексеруінен қорғау үшін жүйелі жұмыс қолға алынды. Қылмыстық кодекстің бес бабы ізгілендірілді. Екі бап бойынша қылмыстық жауапкершілікке тарту талаптары жоғарылады, экономикалық құқық бұзушылықтың 29 түрі бойынша тұтқындауға тыйым салынды. 2022 жылдан бері кәсіпкерлік саласында тіркелген қылмыстық істердің саны екі есе қысқарды. Бұдан бөлек, кәсіпкерлік қызметке заңсыз араласқаны үшін әкімшілік жауапкершілік күшейтілді. Инвесторларды негізсіз тексерудің, оларға айыппұл салудың алдын алып, рұқсаттама беруге кедергі келтірмес үшін «прокурор сүзгісі» енгізілді. Бүгінде прокурорлар инвестор құқығын бұзатын 700-ден аса фактіге тосқауыл қойды. Мұның бәрі бизнестің құқығы мен заңды мүддесін қорғауға зор ықпал етті, – деді Мемлекет басшысы.

Мемлекет басшысы Үкіметке қосымша құн салығы мәселесін тағы да пысықтауды тапсырды

– Кез келген реформаны жан-жақты сараптап, байыппен жүргізген жөн. Экономика салаларының ерекшеліктерін ескере отырып, түрлі нұсқаларды әзірлеу керек. Қосымша құн салығына қатысты бұған дейін көзқарасымды білдірмеген едім. Өйткені қызметтік дәрежеме сәйкес, менің әрбір сөзім, пікірім қатаң тапсырма сияқты қабылданады. Соған қарамастан бұл мәселе бойынша ойымды жеткізгім келеді. Қалай десек те, қосымша құн салығының мөлшерлемесі сараланып белгіленуге тиіс. Үкімет түпкілікті шешімді білікті сарапшылардың, қайталап айтамын, білікті сарапшылар мен кәсіпкерлердің, әлбетте депутаттардың пікіріне құлақ аса отырып, нақты есептеулер негізінде қабылдағаны дұрыс. Бір анығы, Үкіметтің қазіргі ұсынып отырған мөлшерлемесі тым жоғары. Сіздер нақты цифрды айттыңыздар. Оны қоғам қызу талқылады. Тіпті, кей жағдайда артық сөздер де айтылды. Дегенмен бұл қоғам талқысына алдын ала салынған ұсыныс болатын. Тағы қайталап айтамын, Үкіметтің бұл бағыттағы жұмысы бизнес, қоғам, кәсіпкерлер, сарапшылардың, яғни барлық тараптың пікірі ескеріле отырып жалғасуы керек. Биыл нақты шешім қабылдануға тиіс. Мен бұған дейін де айттым: Үкімет бұл мәселені депутаттармен және сарапшылармен егжей-тегжейлі талқылауы керек. Бүгін айтылған ой-пікірлер де ескеріледі. Мемлекетке барынша оңтайлы шешім қажет. Яғни бір жағынан бизнес жүргізуге кедергі келтірмей, қолайлы жағдай жасайтын, ал екінші жағынан, салыққа қатысты тәртіпті күшейтіп, бюджет кірісін арттыратын тиімді жолды табуымыз қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы еліміздің қаржылық тұрақтылығын жетекші рейтинг агенттіктерінің болжамдары растап отырғанына назар аударды.

– Кейбір «сарапшылар» айтып жүргендей, ел экономикасының жағдайы соншалықты мүшкіл деген пікірмен келіспеймін. Салымыз суға кететіндей күйде емеспіз. Бірақ босаңсуға да болмайды. Иә, экономикада 4,8 пайыздық өсім бар. Үкімет отырысында мұның Қазақстан үшін жеткіліксіз екенін айттым. Үкімет дамудың жаңа даңғылын іздеуі керек. Бұл ретте бизнес қоғамдастықтың рөлі үлкен. Халықаралық қаржы ұйымдары мемлекеттік қарыз деңгейін «аса жоғары емес», яғни басқаруға икемді деп бағалап отыр. Қарызды басқару саясаты бекітілген қаржылық шектеулерді қатаң сақтау арқылы жүргізіледі. Кіріс деңгейін арттыру есебінен бюджет тапшылығын азайту көзделген. Бұл мемлекеттің борышын төмендетуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ ұзақмерзімді экономикалық өсімді қамтамасыз етеді, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, тек бюджет қаржысымен экономиканы жаңғырту мүмкін емес. Аталған үдеріске банктердің бәрі атсалысқаны маңызды.

– Үкімет кредит мөлшерлемесін субсидиялау арқылы банк қаржысын тарту туралы бастама көтерді. Қаржы секторы осы міндетті орындауға белсенді қатысуға тиіс. Үкімет Кепілдік қорын құру мәселесін пысықтап жатыр. Бұдан бөлек, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан «ұзақ мерзімге берілетін» қаржы тартылады. Бұл – жеткіліксіз. Нақты секторды кредиттеу көлемін арттыру үшін басқа да ұсыныстар қажет. Мен Үкімет отырысында Ұлттық қор ел экономикасының бір бөлшегі екенін айттым. Кейбір шолушылар, қоғам қайраткерлері Үкіметтің Ұлттық қордан жиі әрі көп қаржы алатынын айтады. Бұл – қалыптасқан ахуалға байланысты қабылданған шешім. Осыған бола «дағдарысқа тап болдық» деп байбалам салатындай себеп көріп тұрған жоқпын. Қорды не үшін құрдық? Қор қаржысы мемлекеттік маңызы бар міндеттерден өзге мақсатқа жұмсалып жатса бір жөн. Сондықтан тағы да қайталап айтамын, банктер бизнеске көмектесіп, экономиканың дамуына қаржы салуға тиіс. Дегенмен реттеушілік шаралардың қатаңдағанына қарамастан, тұтынушылық несие көлемі бұрынғыдай өсіп келеді. Былтыр аталған көрсеткіш 33 пайызға ұлғайды. Ал проблемалық борышкерлердің саны 1,5 миллион адамнан асты. Қарызға белшесінен батқан азаматтарға көмектесу керек. Бұл – аса өзекті саяси мәселе. Сонымен қатар қаржылық сауатты арттыру, әсіресе өскелең ұрпақтың осы бағыттағы білімін жетілдіру маңызды. Осы ретте банктер проблемалық займдарды қайта қаржыландыру жұмыстарын күшейтіп, борышкерлердің санын өсіруге жол бермегені жөн. Азаматтарға алаяқтық жолмен рәсімделген кредиттерге айрықша мән беру қажет, – деді Мемлекет басшысы.

Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет пен бизнес арасындағы қарым-қатынасты цифрландыру өзекті екеніне назар аударды. Президенттің айтуынша, бұл – бизнестің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырудың ең тиімді жолы. Ал мемлекет үшін басы артық бюрократияны қысқартатын, жемқорлық тәуекелдерінің алдын алып, жалпы тиімділікті жақсартатын маңызды қадам.

Мемлекет басшысы сөзін қорытындылай келе, былтыр көктемде болған су тасқыны кезінде қаржылай қолдау көрсеткен барша кәсіпкерлерге, сондай-ақ «Қазақстан халқына» қорына жарна салған бизнес өкілдеріне алғыс айтты. Қор қаржысы денсаулық және білім беру салаларындағы өзекті әлеуметтік міндеттерді шешуге жұмсалып жатыр.

– Бүгін ашық әрі пайдалы әңгіме болды. Сөз соңында қайталап айтқым келеді: мемлекет еліміздің өндірісіне қаржы салатын, тұрақты жұмыс орындарын ашатын адал кәсіпкерлерді әрдайым қолдайды. Бәріңізді жақсы танимын. Соңғы үш жылда мемлекет пен бизнес арасындағы ықпалдастық пен өзара түсіністік айтарлықтай нығайғанын көріп отырмыз. Мемлекетке пайдамды тигізсем деген отаншылдық ұстанымдарыңызды жоғары бағалаймын. Біз реформалар жолына түстік. Елімізде жүргізіліп жатқан саяси, әлеуметтік-экономикалық өзгерістер біздің аймақта бұрын-соңды болмаған. Халық қолдамаса, бұл реформалар іске аспас еді. Қазақстанның экономикалық әлеуетін нығайтуға бағытталған стратегиямды бизнес қоғамдастықтың қуаттағанын айрықша атап өткім келеді. Үкімет немесе құқық қорғау органдары арқылы мемлекет кәсіпкерлердің заңды қызметіне ешқандай кедергі келтірмеуге тиіс. Бұл – менің мызғымас ұстанымым, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Жиын барысында Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, «Resmi компаниялар тобы» ЖШС, «RG Brands» АҚ президенті Қайрат Мәжібаев, «Қазақмыс Холдинг» директорлар кеңесінің төрағасы Эдуард Огай, InDrive компаниясының бас атқарушы директоры Арсен Томский, «AUDACIA Express» ЖШС бас директоры Бақытбек Қадыров, «Қазақстан Халық банкі» АҚ басқарма төрағасы Үміт Шаяхметова, «BI-Group» холдингі директорлар кеңесінің төрағасы Айдын Рахымбаев, «Karazhal Operating» компаниясының тең иегері, «Paryz» ҚР Жұмыс берушілер ұлттық конфедерациясы төралқасының төрағасы Жұмабек Жанықұлов, «Евразия инвест» ЖШС директоры Иван Георгиади, «Қарағанды фармацевтикалық кешені» ЖШС бас директоры Сергей Барон, «Атамекен» ҰКП төралқасының төрағасы Райымбек Баталов сөз сөйледі.

Сонымен қатар Freedom Holding Corp басқарма төрағасы Тимур Турлов, ЦАРКА президенті Олжас Сәтиев, «ЭлтексАлатау» ЖШС директоры Нұрлан Жәнібеков, «Aq Niet Group» ЖШС Бақылаушылар кеңесінің мүшесі Нұржан Ниязәлиев, Қазақстанның қорғаныс-өнеркәсіп кешені кәсіпорындары қауымдастығының төрағасы Айбек Барысов пікір білдірді.

Сообщение Мемлекет басшысы отандық бизнес өкілдерімен кездесті появились сначала на Жаңа кезең.

Ол Ұлттық банктің сауалнамалары негізінде жасалған іскерлік белсенділік индексі биылғы қыркүйек айының қорытындысы бойынша 51,2 тармақты құрағанын хабарлады. Көрсеткіш сегізінші ай қатарынан оң аймақта қалуда. Қызметтер бойынша индекс 51,6, өндіріс бойынша – 52,4 тармақты құрады.

«Қыркүйекте бизнес-климат индексі оң көрсеткіште қалыптасты. Бизнес жүргізудің қазіргі және болашақ шарттары оң бағаланып отыр. Жылдық инфляцияның төмендеу үрдісі жалғасып, қыркүйекте 8,3%-ды құрады», — деп атап өтті Тимур Сүлейменов.

Баға өсімінің баяулауына азық-түлік тауарларының дезинфляциясы көптеп үлес қосып, 5,1%-ды құрады. Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының өсімі 7,6% болды. Ал, ақылы қызметтер инфляциясы «Тарифті инвестицияға айырбастау» бағдарламасының жүргізілуіне және бірқатар нарықтық қызметтердің қымбаттауына байланысты айтарлықтай өсім көрсетті – 13,6%.

«Айлық инфляцияға келетін болсақ, ол қыркүйек айында баяулап, 0,4%-ды құрағанымен, орташа тарихи мәндерден жоғары қалыптасты. Жалпы, баға динамикасы ұстамды қатаң ақша-кредит шарттары аясында біздің болжамымызға сәйкес қалыптасып келеді. Инфляцияның төмендеуіне қарамастан, біз сыртқы секторда да, ішкі экономикада да тәуекел факторларының бағаларға ықпал еткенін байқап отырмыз», — деп мәлімдеді Ұлттық банк төрағасы.

Оның айтуынша, ішкі экономикада тұрақты ішкі сұраныс, жалғасып жатқан фискалдық ынталандыру, инфляциялық күтулердің артуы және реттелетін бағалардың өсуі аясында проинфляциялық қысым сақталып отыр. Сыртқы ортадағы тәуекелдер ірі сауда-серіктесіміз саналатын Ресейдегі инфляцияның жеделдеуіне және әлемдік азық-түлік нарықтарындағы бағаның өсуіне байланысты қалыптасуда.

«Сол себепті Ұлттық Банк базалық мөлшерлемені 14,25% деңгейінде сақтап қалды», — деді Тимур Сүлейменов.

Сондай-ақ Үкімет отырысы барысында Ұлттық банк төрағасы фискалдық саясатты жетілдірудің маңызын және Ұлттық қордан трансферт көлемін азайтуды атап өтті.

Тимур Сүлейменов Үкімет басшылығына еліміздің валюта нарығындағы ахуал туралы арнайы мәлімет берді. Қыркүйек айында теңгенің айырбас бағамы 0,1%-ға, бір доллар үшін 481,11 теңгеге дейін аздап нығайды. Алайда, жыл басынан бері ол 5,8%-ға әлсіреді.

«Қыркүйек айында трансферттерді қамтамасыз ету үшін Ұлттық қордан республикалық бюджетке $945 млн валюта сату теңгеге қолдау көрсетті. Сондай-ақ Ұлттық банктің «Қазатомөнеркәсіп» АҚ акцияларын сатып алуының валюта нарығына ықтимал теріс әсерін теңестіру аясында біз $241,5 млн саттық», — деді спикер.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерін инвестициялау үшін шетел валютасын сатып алу көлемі $500 млн болған. Зейнетақы активтерінің валюталық үлесі мақсатты 40% деңгейіне жетуіне байланысты шетел валютасын сатып алуды тоқтата тұру туралы шешім қабылданды.

Теңгенің бұдан кейінгі динамикасы нарыққа қатысушылардың күтулеріне, әлемдік нарықтардағы жағдайға және геосаяси жағдайдың өзгеруіне байланысты болады.

Ұлттық Банк теңгерімсіздікті болдырмайтын және алтын-валюта резервтерінің сақталуын қамтамасыз ететін икемді бағам белгілеу режимін ұстанатын болады.

Төлем балансының ағымдағы шотының тапшылығы бірінші жарты жылдықта сауда балансының жақсаруына байланысты өткен жылғы бірінші жарты жылдықтағы (-)$5 млрд-тан (-)$0,3 млрд-қа дейін қысқарды.

«Қыркүйек айының қорытындысы бойынша Қазақстанның жалпы халықаралық резервтері рекордтық $107,2 млрд-ты құрады. Ұлттық банктің алтын-валюта резервтері жыл басынан рекордтық мән – $44,5 млрд-қа немесе 23,6%-ға ұлғайды. Ұлттық қордың активтері жыл басынан 4,5%-ға артып, $62,7 млрд-ты құрады», — деп атап өтті Ұлттық банк төрағасы.

Оның айтуынша, Ұлттық қордың түсімдері мен алымдарының балансы теріс қалыптасып келеді. Яғни, алымдар түсімдерден асып жатыр. Бұл жағдайда қор қаражатының өсімін қолдап тұрған жалғыз фактор – инвестициялық табыс. Ол 9 айда 10,27%, яғни $6,16 млрд-ты құрады.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтері оң динамиканы көрсетуде. Жыл басынан зейнетақы активтері 20,95 трлн теңгеге немесе 17,66%-ға өсті. Ал, инвестициялық табыс көлемі 2,12 трлн теңгені құрады. Зейнетақы жарналары 1,85 трлн теңге, ал қаражатты мерзімінен бұрын алу сомасы 375,5 млрд теңге болды.

«Ұлттық банк сыртқы және ішкі нарықтардағы жағдайдың өзгеруін бақылап, макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуді және инфляцияны одан әрі төмендету саясатын жалғастырады», — деп түйіндеді баяндамасын Тимур Сүлейменов.

Сообщение Қазақстандағы іскерлік белсенділік қатарынан 8 ай бойы оң аймақта қалып отыр появились сначала на Жаңа кезең.

Мейрамханалар мен дәмханаларда келушілерге қызмет көрсеткені үшін 10% төлем алу тәжірибесінің заңдылығын, сондай-ақ депозиттік жүйе мәселелерін талқылады. Министр Қазақстанның Азаматтық кодексіне сәйкес, қоғамдық тамақтану саласында ас мәзірін ұсыну жария оферта болып табылатынын, сәйкесінше, қызмет көрсету үшін ақы төлеу қажеттілігі туралы ақпарат ас мәзірінде көрсетілуге тиіс екенін еске салды. Егер ондай ақпарат болмаса, онда төлемақы алу заңсыз деп есептеледі.

Келушілерге қызмет көрсеткені үшін заңсыз ақы алуды болдырмау үшін Ішкі сауда ережесіне өзгерістер енгізілді. Енді мейрамханалар қызмет көрсету ақысын тек мәзірде көрсетілген жағдайда ғана ала алады. Сондай-ақ, «депозиттік жүйеге» тыйым салатын ережелер айтылды. Келушілер үшін кіру тегін болып қалады, алайда қосымша қызметтер үшін, мысалы, VIP-кабина, караоке-кабина үшін ақы алуға болады.

Кездесу барысында Арман Шаққалиев кәсіпкерлердің талқылауына қызмет көрсету үшін ақы төлеу ережелерін нақтылаудың орындылығы туралы мәселені ұсынды.

Тәуелсіз рестораторлар одағының төрағасы Радован Симоновичтің пікірінше, нарық қажетті процестерді реттейді, бірақ сауда министрлігінің осы нарықтың нақты ережелерін қалыптастырудағы маңыздылығын атап өтті.

«Біз мемлекет тарапынан реттеу нарықтың барлық қатысушылары үшін тең жағдай жасау үшін қажет екенін түсінеміз. Сауда министрлігі бизнестің де, тұтынушылардың да ашықтығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Нарық 30 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп, тұрақты өсім көрсетіп келеді, бұған мейрамханалар мен дәмханалар санының жыл сайын артуы себеп. Көптеген кәсіпкерлер клиенттерге қызмет көрсеткені үшін қосымша 10% алым туралы ақпаратты көрсетеді», – деді Радован Симонович.

Қоғамдық тамақтандырудың өзін-өзі реттейтін ұйымының төрайымы Вероника Нұрпейісованың айтуынша, көпшілік оферта ережесіне сәйкес мейрамханалар мен дәмханалар мекемеге кірген кезде қызмет көрсеткені үшін алым төлеу қажеттігі туралы келушілерді хабардар етеді.

Сонымен қатар, ол «егер кәсіпкерлердің өздері қызмет көрсеткені үшін 10%-ын жинап, құнын белгілесе, мысалы, қызмет көрсетусіз – 5500 теңге, ал көрші мекемеде қызмет көрсетумен – 5000 теңге болса, іс жүзінде баға бірдей болып қалады. Бұл жағдайда даяшы шайпұл талап ете алмайтынын түсіну маңызды».

Талқылау қорытындысы бойынша Сауда министрі бизнес пен қоғамдық ұйымдардың өкілдерін қоғамдық тамақтану саласындағы ережелерді жақсарту бойынша бірлесіп жұмыс істеп, ашық диалогтың маңыздылығын атап өтті. Ол министрліктің «Атамекен» ҰКП-мен бірлесіп әзірленетін барлық ұсыныстарды қарауға дайын екенін айтты. Арман Шаққалиев талқылауға белсенді қатысқандары үшін бизнес қауымдастыққа алғысын білдірді.

Естеріңізге сала кетейік, қоғамдық тамақтану нысандарында қызмет көрсету үшін ақы алудың заңдылығын талқылауға Ұлттық тұтынушылар палатасы бастамашы болған еді. Мәселе тұтынушылар бірлестіктері мен бизнес өкілдерінің қатысуымен Сауда және интеграция мәселелері жөніндегі қоғамдық кеңесте қаралды.

Сообщение Арман Шаққалиев бизнеспен қоғамдық тамақтану орындарында қызмет көрсеткені үшін 10% төлем алудың заңдылығын және депозиттік жүйенің ережелерін талқылады появились сначала на Жаңа кезең.

Бұршақ дақылдарын терең өңдеу жөніндегі компаниялар Қазақстанның аминқышқылдары, оның ішінде лизин, глютен және нарықта жоғары сұранысқа ие басқа да өнімдер сияқты қосылған құны жоғары өнімдерді өндірудегі үлкен мүмкіндіктерін атап өтті.

Балмұздақ өндірушілер Ресей, Қытай сияқты жақын маңдағы нарықтарға қызығушылық танытады, онда қазақстандық өндірушілер жеткізуді жүзеге асыруға мүмкіндік бар. Бұл жағдайда балмұздақ өндіру үшін жоғары сапалы лактоза сүті қажет. Министр Қазақстанда сүт-тауар фермаларын дамыту бағдарламасы іске асырылып жатқанын және өңдеу үшін шикізат жеткізуші бола алатын 65 заманауи СТФ салынатынын айтты.

Теріні қайта өңдеу компаниялары өндіріс үшін шикізат пен ресурстардың болуы бойынша да, өткізу нарықтарына қолжетімділік бойынша да Қазақстанның тиімді нарықтық жағдайын атап өтті. Өндіріс өнімі желатин мен былғары шикізаты болады.

«Теріні қайта өңдеу Қазақстан үшін өте өзекті мәселе, бүгінгі таңда өндірілетін 3,5 млн терінің 17% – ы қайта өңделеді және экспортталады, қалғаны ешкімге қажет емес. Сондықтан біз желатин өндіру жобасын жедел іске асыруға бағытталғанбыз», – деді ҚР Ауыл шаруашылығы министрі.

Айдарбек Сапаров Қазақстанда инвесторлар үшін тиімді жағдайлар жасалғанын, оның ішінде инвестициялық шығындарды өтеу жөніндегі ережелер қолданылатынын, сондай-ақ салықтық жеңілдіктер мен басқа да құралдар бар екенін атап өтті. Түрік кәсіпкерлері АӨК өнімдерінің экспортының географиясын кеңейту үшін логистиканы субсидиялаудың маңыздылығын атап өтті.

Қазақстандық делегация құрамында Түркияға ет және сүт өнімдерін өндіретін бизнес-қауымдастықтар мен ауыл шаруашылығы компанияларының өкілдері келді. Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылдың маусымында аусыл, нодулярлық дерматит және құс тұмауы бойынша уақытша шектеулер алынып тасталды, олардың кейбіреулері шамамен 20 жыл бұрын енгізілген. Қазіргі уақытта Қазақстан мен Түркия өнімдерді Түркияға импорттауға рұқсат етілетін жеткізуші кәсіпорындарды инспекциялауды ұйымдастыру және өткізу сатысында тұр.

Өткен келіссөздердің қорытындысы бойынша тараптар байланыстармен алмасты, Қазақстанға мүдделі инвесторларды тарту бойынша жол картасы жасалады.

Сообщение 8 түрік компаниясы Қазақстанның ауыл шаруашылығына инвестиция салуға дайын появились сначала на Жаңа кезең.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша Үкімет су тасқыны салдарын жою бойынша кешенді жұмыс жүргізуде. Қабылданып жатқан шаралардың ішінде азаматтарды жаңа тұрғын үймен қамтамасыз ету, біржолғы қаржылық көмек көрсету, үйлерді жөндеу мен қалпына келтіру шығындарын өтеу және т. б. бар.

Зардап шеккен бизнеске келтірілген залалды өтеу жұмысы басталды. Қазіргі таңда өңірлік комиссиялар шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің жалпы сомасы 1,5 млрд теңгеге 178 өтінімін қарап, мақұлдады.

Жалпы алғанда, әкімдіктердің алдын ала бағалауы бойынша 746 ШОБ субъектісі зардап шекті. Олардың қатарында азық-түлік дүкендері, кафелер, ТҚКО, қонақ үйлер және басқалары бар. Бүгінде бағалау және сметалық жұмыстар жүргізілуде, олардың қорытындысы бойынша өтінімдер өңірлік комиссиялардың қарауына енгізіледі.

Осылайша, Үкімет резервінен 12 млрд теңгеден астам қаражат ШОБ мүлік шығындарын өтеу үшін Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарының бюджетіне аударылады.

Су тасқыны салдарын жою жөніндегі жұмыс Үкімет басшылығының тұрақты бақылауына алынған. Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін төтенше резервтен Батыс Қазақстан және Қостанай облыстарында әуедегі электр беру желілерін қалпына келтіруге 2,4 млрд теңгеден астам қаржы бөлінген болатын.

Сообщение Су тасқыны: Зардап шеккен бизнеске келтірілген залалды өтеу жұмысы басталды появились сначала на Жаңа кезең.

Оның айтуынша, ӘКК биыл инвестициялардың жалпы сомасы 1 трлн теңге болатын 200-ге жуық жобаны іске асыруда. Жобаларға тұрғын үй, спорттық, білім беру, медициналық нысандар, сондай-ақ өндірістік, сауда, әкімшілік ғимараттар салу кіреді.

«ӘКК шағын және орта бизнесті дамытуға нақты көмек ретінде жоба құнының 70% мөлшерінде өнеркәсіпті дамыту қорын қоса қаржыландыруды тарта отырып, шағын өнеркәсіптік аймақтарды салу жөніндегі жоба іске асырылуда. Бірлесіп қаржыландырудың жалпы сомасы 3,5 млрд теңгені құрайды. Осы бағдарлама бойынша салынған жеңілдікті жалдау ақысы бойынша өндірістік алаңдар шағын және орта бизнес субъектілеріне берілетін болады», – деді Дмитрий Авакянц.

Сондай-ақ ӘКК Астана қаласының апаттық жағдайдағы тұрғын үйлерін жаңғырту бағдарламасына қатысады. Осы бағдарлама шеңберінде ӘКК бұзылатын тұрғын үйлердің орнына тұрғындарға қолда бар пәтерлерді ұсынады.

«Бұзылатын үйлердің орнында жаңа көппәтерлі тұрғын үйлердің құрылысы салынады деп болжануда, ал егер қолданыстағы құрылыстың тығыздығы мүмкіндік бермесе, онда сауда немесе бизнес орталықтары салынады. Бұл бағдарламаны іске асыру елорданың келбетін өзгертуге, ескі құрылыстардан арылуға, азаматтардың тұрғын үй жағдайларын жақсартуға, қаланың ескі аудандарын жандандыруға көмектеседі», – деп атап өтті ол.

Сонымен қатар ӘКК жеке инвесторлармен бірлесіп елордада электромобильдер үшін инфрақұрылымды дамыту бойынша жобаларды іске асыруда.

«2024 жыл ішінде елордада 80-нен астам электр зарядтау станциясын орналастыруда 4 инвестордан ұсыныс түсті. Электрмен зарядтау станцияларын қызмет көрсету нысандарымен, соның ішінде қоғамдық тамақтану нысандарымен, вендингтік аппараттармен, күту аймақтарымен, санитарлық үй-жайлармен және басқа да ілеспе сервистермен қаланың ең көп баратын жерлеріне орнату жоспарлануда», – деп толықтырды Авакянц.

Барлық жобалар заманауи жабдықтарды, соның ішінде отандық өндірушілер шығарған, электромобильдерді жылдам зарядтауды, мобильді қосымшалар арқылы тұтынушыларға байланыссыз қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін, халық жиі қолданатын төлем әдістерін қолдана отырып орналастыруды ұсынады.

Сообщение Астанада 1 трлн теңгеге 200-ге жуық жоба іске асырылуда – ӘКК появились сначала на Жаңа кезең.

Бүгінде тұтынушылардың кепілдік беріп жеткізушілерге көшу процесі жүріп жатыр. Бұл кепілдік беріп жеткізуші көрсететін қызметтер көлемінің ұлғаюына, сәйкесінше еліміздің 13 өңірінде тарифтердің төмендеуіне ықпал етті.

Жалпы, атқарылған іс-шаралардың арқасында 129 060 шағын және орта бизнес субъектілерінің жалпы үнемдеуі айына 1,7 млрд теңгеден астам соманы құрады.

Айта кету керек, өңірлердегі тарифтердің айырмашылығы электрмен жабдықтаудағы әртүрлі схеманың болуымен және Бірыңғай сатып алушының сату бағасы мен сатып алынған электр энергиясына, электр қуатының жүктемені көтеруге дайындығына, энергия беруші және өткізу ұйымдарының тарифтеріне, жеткізілетін электр энергиясының көлеміне және басқа да тариф құрылымына байланысты түсіндіріледі.

Тұтынушыларға арналған тарифтердің деңгейі де дифференциацияға байланысты. Бұл ретте, еліміздің өңірлеріндегі тұрғындар үшін тарифтер деңгейі өзіндік құннан төмен болып белгіленді.

Жалпы, жүргізілген жұмыстың нәтижелері ШОБ субъектілерін коммуналдық қызметтерге ақы төлеу кезінде қолдауға мүмкіндік береді. Бұл шағын және орта бизнес субъектілерінің тауарлар мен қызметтерді өткізу кезіндегі шығындарын төмендетуде халыққа жанама оң әсерін тигізді.

Сообщение Елімізде бизнес үшін электр энергиясына тарифтер төмендетілді появились сначала на Жаңа кезең.

 Төлемдерін сақтандыру ұйымдары жүзеге асыратын сақтандырылған мүлікті қоспағанда, шағын және орта бизнес субъектілерінің жоғалған немесе бүлінген мүлкі үшін өтемақы беріледі.

Кәсіпкерлер өтемақы төлеуге өтініш бермес бұрын келтірілген шығынды бағалап, өтемақы мөлшерін анықтауы қажет.

Келесі шығындар өтелуге жатады:

Жылжымайтын мүлік (ғимараттар, құрылыстар, жабдықтар) – ұсынылған ақаулық ведомосі, жобалау-сметалық және сметалық құжаттама бойынша.

Тауарлық-материалдық құндылықтар, негізгі құралдар (жылжымайтын мүлікті қоспағанда) – айналымның не кәсіпкерлік субъектісі табысының орташа айлық сомасына байланысты Мемлекеттік кірістер органдарының мәліметтері негізінде.

Жылжымалы мүлік – қалпына келтіру жөндеу сметасына сәйкес, мүлікті бағалау туралы есеп бойынша.

– Төлемдер өңірлердегі мемлекеттік бюджет қаражатынан және бюджеттен тыс қорлардан жүзеге асырылатын болады.

– Номалар агроөнеркәсіптік кешендегі кәсіпкерлік субъектілеріне келтірілген мүліктік залалдарды өтеуге қолданылмайды, олар үшін ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі әзірлеген өтемақы төлеудің жекелеген ережелері қолданылады.

– Жоғалған тауарлық-материалдық құндылықтар үшін өтемақы көтерме жеткізушінің сатып алу бағасы бойынша жүзеге асырылады.

– Өтемақы туралы шешімді жергілікті жерлерде әкімдіктер құрған Өңірлік комиссиялар қабылдайды.

– ШОБ субъектісі өтемақы сомасымен келіспеген жағдайда, залал мөлшері сот сараптамасы негізінде айқындалады.

– Бағалау және/немесе ілеспе аудиторлық қызметтерді жүргізуге байланысты қызметтерге ақы төлеу, қалпына келтіру жұмыстарына, адвокаттардың қызметтеріне сметалар жасау және шығындарды калькуляциялау әкімдіктер есебінен жүргізіледі.

– Өтемақыға өтініштер 2024 жылдың 30 қарашасына дейін қабылданады.

Өтемақы алу үшін өтініш беру тәртібі

1) Кәсіпкер өтемақы төлеуге өтініш берер алдында аудан/қала әкімдігіне  2024 жылғы су тасқыны салдарынан зардап шеккен деп тану туралы өтінім жасайды;

2) Кәсіпкер өтемақыға өтініш берер алдында бағалау және сараптама компанияларын тарта отырып, келтірілген шығындарды бағалауды жүзеге асырады (компаниялардың тізбесі әкімдіктердің сайттарында жарияланады);

3) Кәсіпкер қажетті құжаттарды жинағаннан кейін e-gov.kz электронды порталы арқылы немесе қағаз жеткізгіште әкімдікке залалдарды өтеу туралы өтінішті жолдайды (мүлік иесі өтінішті жеке өзі бере алмаса, ол сенім білдірген тұлға ұсынуы мүмкін)

4) Өңірлік комиссия 5 жұмыс күні ішінде өтінішті қарайды және өтемақыны қанағаттандыру не одан бас тарту туралы шешім қабылдайды;

5) Өңірлік комиссия 1 жұмыс күні ішінде отырыс хаттамасына қол қояды және 1 жұмыс күні ішінде кәсіпкерді қабылданған шешім туралы хабардар етеді;

6) Өтемақы өтініште көрсетілген шотқа 10 жұмыс күні ішінде жүргізіледі.

Өтемақы алу үшін қажетті құжаттар тізімі:

1) жеке кәсіпкерлер үшін – жеке кәсіпкердің талоны,

заңды тұлғалар үшін – заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы анықтама;

2) меншік құқығын растайтын құжаттар;

3) ерікті мүліктік сақтандырудың жоқтығы туралы өтініш;

4) мүлік иесіне ұсынылатын құжаттардың дұрыстығы үшін қылмыстық жауаптылық туралы ескертілген жазбаша хабарлама

5) бағалау, сараптама ұйымдарына мәліметтердің дұрыстығы үшін қылмыстық жауаптылық туралы ескертілген жазбаша хабарлама

6) келтірілген шығындарды бағалауды растайтын құжаттар;

7) бағалау және өтемақы мөлшерін айқындау үшін тартылатын өзге де компаниялардың көрсеткен қызметтеріне ақы төлеуге арналған шот-фактура немесе шот;

8) зақымдану фактілерін растайтын өзге де құжаттар, фото және бейнематериалдар.

Өтемақы мәселелері бойынша кеңес алу үшін «Атамекен» ҚР ҰКП-ның 1432 сенім телефоны жұмыс істейді.

Сообщение Су тасқынынан зардап шеккен шағын және орта бизнес қандай өтемақы ала алады появились сначала на Жаңа кезең.

Комитет мәліметінше, төмендетілген тариф 2024 жылғы 1 маусымнан бастап қолданысқа енгізіледі.

Тарифті төмендету ҚР ҰЭМ ТМРК аумақтық департаменттері реттелмейтін энергиямен жабдықтаушы ұйымдарды электр энергиясымен жабдықтау жөніндегі қызметтерге лицензиялардың қолданылуын жақында тоқтатқаннан кейін мүмкін болды.

Бұл жұмыс Мемлекет басшысының делдалдық құрылымдарды, оның ішінде тұтынушыларды электрмен жабдықтау тізбегіндегі өнімсіз делдалдарды алып тастау жөніндегі тапсырмасы аясында Үкімет қабылдаған шаралардың қорытындысы бойынша жүргізілді.

Еске сала кетейік, бұл жұмыс Үкімет Мемлекет басшысының делдал ұйымдарды, оның ішінде тұтынушыларды электрмен жабдықтау тізбегіндегі өнімсіз делдалдарды жою жөніндегі тапсырмасы аясында жүргізілді.

«Тарифті төмендетудің алғышарты тұтынушылардың (қаланың заңды тұлғалары мен бюджеттік ұйымдарының) реттелмейтін энергиямен жабдықтаушы ұйымдардан электр энергиясын кепілді жеткізушіге («Астанаэнергосбыт» ЖШС) ауысуы болды, бұл кепілді жеткізушінің көрсетілетін қызметтерінің көлемін ұлғайту жағына, тиісінше тарифті төмендетуге әсер етті.

Электр энергиясы қызметтерін үздіксіз алу үшін бұрын реттелмейтін жеткізушілерді пайдаланған Астана қаласының заңды тұлғаларының «Астанаэнергосбыт» ЖШС-мен жедел түрде тиісті шарттар жасасу мүмкіндігі бар», – делінген комитет хабарламасында.

Туындаған сұрақтар бойынша «Атсанаэнергосбыт» ЖШС-на жүгінуге болады:

Заңды тұлғалар үшін:

Б. Момышұлы даңғылы, 4/1 үй, телефон 91-83-33, 91-85-27, 91-87-50, 91-87-39;

Бөгенбай батыр даңғылы, 24/1, телефон 91-86-75, 91-87-36.

Сондай-ақ «Астана-АЭК» АҚ:

Иманов көшесі, 11, телефон: 576 579.

Сауран көшесі, 7б, телефон: 472 191.

Домалақ ана көшесі, 9, телефон: 620 457 қос. 2699.

Сообщение Астанада бизнес үшін электр энергиясының құны арзандады появились сначала на Жаңа кезең.