Есепті кезеңде Үкімет негізгі бюджеттік міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етті. Шығыстардың әлеуметтік бағыты сақталды, ұлттық жобаларды жүзеге асыру жалғасып жатыр. Сондай-ақ экономикалық өсуді қолдау, халықтың табысын арттыру және мемлекеттік қаржының орнықтылығын нығайту шаралары қабылдануда.

2025 жылдың қорытындысы бойынша ел экономикасы тұрақты оң серпінді сақтап қалды, ЖІӨ өсімі 6,5%-ды құрады. Құндық мәнде, жалпы ішкі өнімнің артуы $15 млрд-ты құрады. Экономикалық өсу аясында орташа айлық жалақы 442 мың теңгеге жетті, бұл ретте жұмыссыздық деңгейі жыл бойы 4,6% деңгейінде сақталды.  Орташа айлық жалақы 442 мың теңге деңгейінде қалыптасса, жұмыссыздық жыл бойы 4,6% деңгейінде сақталды. Еңбекақының ЖІӨ-дегі үлесі шамамен 30%-дан асты. Алдағы уақытта жұмыс осы көрсеткішті орташа әлемдік деңгейге 40% жақындатуға бағытталады.

«Үкімет экономикалық өсімді түпкі мақсат мақсат деп қарастырмайды. Бұл – барлық қазақстандықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған негізгі мақсатқа жетудің маңызды құралы. Сондықтан біз негізгі мақсатқа жету үшін қарқынды экономикалық өсуді қамтамасыз етуіміз керек. Соңғы жылдары, пандемиядан кейінгі кезеңнен бері Қазақстан экономикасы жыл сайын шамамен 5%-ға серпінді өсіп келеді. Біз мұны жақсы нәтиже деп санаймыз, барлық басқа көрсеткіштердің өсуін қамтамасыз ету үшін экономикалық өсуді ынталандыру қажет. Өткен жылы қыркүйек айында инфляция 12,9%-ға жетті. Қазір Үкімет, Ұлттық банк және басқа да мүдделі құрылымдар қабылдап жатқан шаралардың нәтижесінде осы жылдың бес айында инфляция көрсеткіші 10,4%-ға дейін төмендеді. Біз қабылдаған шаралардың қорытындысы бойынша жақын арада инфляцияны 10%-дан төмен түсіруді жоспарлап отырмыз», — деп атап өтті Қазақстан Премьер-министрі Олжас Бектенов.

2025 жылы республикалық бюджет кіріс базасының тұрақтылығы мен мемлекеттің басым міндеттемелерін орындау арасындағы теңгерімді сақтай отыра орындалды. Кірістер жоспардың 99%-ына орындалып, 21,4 трлн теңгені құрады. Оның ішінде республикалық бюджеттің меншікті кірістері, трансферттерді есептемегенде, 15,3 трлн теңгеге жетті. Салықтық түсімдер 2,2 трлн теңгеге немесе 17,5%-ға өсті. Бұл мұнайға қатысты емес кіріс базасын кеңейтуге, салықтық әкімшілендіру сапасын арттыруға және тиімсіз жеңілдіктерді қысқартуға қатысты жұмыстарға негіз қалыптастырады.

Республикалық бюджет шығыстары 99%-ға орындалып, 25,5 трлн теңгені құрады. Үкімет тарапынан барлық әлеуметтік міндеттемелер орындалды: салаға 9,3 трлн теңге бөлінді, оның ішінде зейнетақы мен жәрдемақыға – 5,9 трлн теңге, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына 2,1 трлн теңге бағытталды.

Қаражатың басым бөлігі өңірлерді қолдауға жұмсалды – 7,7 трлн теңге. Жергілікті бюджеттердің республикалық бюджетке  тәуелділігі 2025 жылы 50%-ды құрады, бұл олардың кіріс бөлігін өз бетінше дамыта түсу қажеттігін білдіреді.

Еліміздің ұзақмерзімді қаржылық тұрақтылығының негізгі құралдарының бірі ретінде қарастырылатын Ұлттық қорды нығайту бойынша да жұмыстар жалғасуда. Оның активтері 2025 жылдың соңында $73,8 млрд-қа жетті, оның ішінде $63,9 млрд-ы – валюталық қордың активтері.

Одан бөлек, «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында 2026 жылы әр балаға $130,7-ден келсе, 3 жылдың ішінде $370,6 жиналды. Қазір Ұлттық банкпен бірге осы есеп-шоттардағы пайдаланылмай тұрған қаражатты басқару жайы пысықталуда.

Әлеуметтік инфрақұрылым мен адами капиталды дамыту шеңберінде 198 мектептің және 655 денсаулық сақтау объектісінің құрылысы аяқталды. 10 мыңнан астам студенттер үшін 30 жатақхана пайдалануға берілді. 7,5 мың колледж студенті, жоғарғы оқу орындарының 23,6 мың студенті мен магистранты және докторанты жатақханамен қамтамасыз етілді.

Цифрлық экономиканы дамыту және жаңа салалар үшін кадрлар даярлау жұмыстары жалғасуда. Бүгінде 20 жоғары оқу орны базасында жасанды интеллект бойынша мамандар даярлау басталды. «Болашақ» бағдарламасы бойынша жеке квота енгізілген. Astana Hub экожүйесінде 2,2 мыңнан астам компания тіркелген.

Барлық қаржыландыру көздері есебінен, 20,1 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Халықтың әлеуметтік осал топтары үшін 5 141 тұрғын үй сатып алынды.

Еліміздің көлік-логистикалық әлеуетін дамытуға ерекше назар аударылды. Көліктің барлық түрлерімен тасымалданған жүк транзитінің жалпы көлемі 39,1 млн тоннаны құрап, 2024 жылмен салыстырғанда 18%-ға өсті. Көлiк-логистика бағыты бойынша еліміздің транзиттік қуатын ашуға бағытталған бірнеше жобалар жүзеге асуда. Мәселен, «Достық – Мойынты» және Алматы қаласының айналма темiржол желiсiнiң құрылысы аяқталса, «Дарбаза – Мақтаарал» және «Бақты – Аягөз» темір жолдарының құрылысы жалғасуда. Жалпы бұл жобалардың жүзеге асуы транзиттік тасымал көлемін 60%-ға  ұлғайтуға, ал транзиттік контейнерлік пойыздардың жылдамдығын сағатына 50 шақырымға дейін арттыруға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар жол және жолаушылар инфрақұрылымын жаңғырту жалғасуда. Барлық жұмыс түрлерімен 13 мың шақырымға жуық автожол қамтылған. Теміржол және авиамаршруттарды субсидиялау есебінен 16,7 млн-нан астам жолаушы тасымалданды.

2025 жылы агроөнеркәсіптік кешенді қолдау күшейтілді. Саланы қаржыландыру көлемі 1,1 трлн теңгеге жетті, бұл өткен жылдың көрсеткішінен 172 млрд теңгеге артық. Сонымен қатар, инвестициялық ахуалды жақсарту бойынша жұмыс жалғасуда: тікелей шетелдік инвестициялар ағыны 14,5%-ға немесе $2,6 млрд-қа ұлғайып, $20,5 млрд-ты құрады. Инвестициялық белсенділікті одан әрі кеңейту үшін инвестициялық штаб өткен жылы 70 млрд теңге сомасына 126 жоба бойынша проблемалық мәселелерді реттеді.

Үкімет бюджет шығыстарының тиімділігін арттыру, тұрақты кіріс базасын нығайту және әлеуметтік міндеттемелерді орындау жөніндегі жұмысты жалғастырады. Мемлекет басшысының халықтың әл-ауқатын арттыруға, өңірлерді дамытуға және орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз етуге бағытталған тапсырмаларын жүзеге асыруға ерекше назар аударылады.

Сообщение Парламентте 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебі қабылданды появились сначала на Жаңа кезең.

Мемлекет басшысының айтуынша, Ақ үй әкімшілігіне Дональд Трамп келгеннен бастап Вашингтон Астанамен және Орталық Азия аймағымен ықпалдастықты айтарлықтай жандандыра түскен.

– Біз АҚШ Президентінің дипломатияға деген батыл көзқарасын және прагматикалық ұстанымын толық қолдаймыз. Қазақстан Американың Ибраһим келісімдері, Бейбітшілік кеңесі, TRIPP бастамасы және басқа да негізгі жобаларын ілгерілетуге белсенді атсалысуда. Бірлескен күш-жігеріміз бүгінде бұрынғыдан да беки түскен кеңейтілген стратегиялық серіктестігімізге тың серпін берді. Сіздің сапарыңыз Қазақстандағы ауқымды саяси және экономикалық өзгерістермен тұспа-тұс келіп отыр. Бұл реформалар елімізді ресурстарға тәуелді модельден білімге бағдарланған әртарапты экономикаға көшіруге бағытталған. Корпорацияңыздың инвестициялық басымдықтары Қазақстанның даму күн тәртібіне сай келеді. Біз нақты әрі өзара тиімді ынтымақтастыққа дайынбыз, – деді Президент.

Бен Блэк қонақжайлық көрсеткені үшін Мемлекет басшысына алғыс айтып, Алматыда Қазақстанның іскерлік қауымдастығымен өте нәтижелі әрі мазмұнды кездесу өткеніне тоқталды.

Қасым-Жомарт Тоқаев аталған кездесулер екіжақты байланыстарды кеңейту тұрғысынан өзекті екеніне және қол жеткізілген уағдаластықтарды нақты іске асыру қажеттігіне айрықша назар аударды. Мемлекет басшысы Қазақстан тарапы бірлескен инвестициялық жобаларды қолға алуға дайын екенін растады.

Кездесуде аса маңызды минералдар, өзара көлік байланысы, агроөнеркәсіп кешені, цифрландыру және жасанды интеллект салаларындағы ынтымақтастық перспективасы талқыланды. Сонымен бірге Қазақстанда АҚШ Қаржы корпорациясының халықаралық даму жөніндегі тұрақты өкілдігін ашу мәселесі қаралды.

Сообщение Президент АҚШ Қаржы корпорациясының халықаралық даму жөніндегі атқарушы директоры Бен Блэкті қабылдады появились сначала на Жаңа кезең.

«Атамекен» ҰКП төрағасының орынбасары Тимур Жаркенов атап өткендей, жаңа Салық кодексінде (679-баптың 1-тармағының 5-тармақшасы) мұндай табысты тану мерзімі 24 айдан 12 айға дейін қысқартылды. Егер бейрезидент міндеттемелерін аванс төленген күннен бастап 12 ай ішінде не аванс төлеген заңды немесе жеке тұлға таратылған күнге дейін орындамаса, табыс халықаралық шарттың болуына және келісімшарттың қолданылу мерзіміне қарамастан алынды деп танылады.

Бұл норма капиталды көп қажет ететін және ұзақмерзімді жобалар үшін, оның ішінде мұнай химиясына және жүзеге асыру мерзімі 12 айдан асатын К-5/Еуро-5 стандартты отын компоненттерінің өндірісіне анағұрлым әсер еткіш болып келеді.

Талқылау барысында салық органдары мерзімдерді ұзарту кезінде теріс пайдалану тәуекелдері бар екенін жеткізді. Жиын қорытындысында Салық кодексіне ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыратын инвесторлар үшін, сондай-ақ әуе кемелерін сатып алатын авиакомпаниялар үшін ерекшелік түрінде резидент еместердің кірістерін тану мерзімін ұзарту мүмкіндігін көздейтін өзгерістерді енгізу туралы шешім қабылданды. Мұндай ерекшеліктерді қолдану қажеттілігі бейінді салалық министрліктің қорытындысымен расталатын болады.

Сообщение Резидент еместердің табысын тану мерзіміне қойлатын талаптарды ұзақмерзімді жобалар үшін жұмсарту ұсынылды появились сначала на Жаңа кезең.

Үкімет жетекшісі Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау және Қаржы министрліктерінің алдына жан басына шаққандағы қаржыландыру жүйесіндегі теңгерімсіздіктерді жою міндетін қойды.

Жиында мемлекет сапалы және қолжетімді қызметтер көрсету бойынша міндеттемелерді өзіне алатыны және мекемелерде орын болмаған жағдайда жекеменшік ұйымда оқуға жан басына шаққандағы қаржыландыру қарастырылғаны атап өтілді. Десе де бұл мүмкіндікті теріс пайдалану деректері тіркеліп отыр. Субсидия көлемін көбейту мақсатында оқушылар мен мұғалімдердің жасанды легі туындауда, ал өз кезегінде бұл білім сапасына, сондай-ақ мемлекеттік шығындардың тиімді жұмсалуына теріс әсер етеді.

Премьер-министр жекеменшік білім беру ұйымдарына қатысты қымбат оқу ақысы мәселесін де атап өтті. Ол мемлекеттік бюджет «элиталық» мектептердің қызметін қаржыландыруға жұмсалмауы керектігін ерекше айтты. Мұндай мектептерде ата-аналардың төлемдері оқу процесін толық қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Қаржы министрі Мәди Такиев жеке мектептерге мемлекеттік тапсырыс беру тетіктерін қайта қарау бойынша атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады. Осы мәселелерді шешу үшін жекеменшік мектептердің қаржыландыру процестері толық цифрландырылып, қызметтерге төлемдер келісім-шарттан бастап ақша төлеуге дейін есепке алынды.

OrtaBilim қызметінің биылғы 6 қаңтардағы мәліметтеріне сәйкес, e-Qazyna.kz веб-порталында 789 жеке мектеппен 78,7 миллиард теңге көлемінде қаржыландыру келісімдері жасалған. (2025 жылы – 845 мектеп). Сондай-ақ, бұрын қаржыландырылған 206 мекеме белгіленген талаптарға сай келмейді. Оқушылар мен мұғалімдерді жалған тіркеу және қосарланған есепке алу, рұқсат етілген жобалық қуаттан артық жүктеу және тағы басқа жағдайлар анықталды.

Аудит барысында төмендегідей алдын ала нәтижелер белгілі болды:

– 1 333 оқушының бір мектептен екінші мектепке 5-тен 12 ретке дейін көшуі;

– 64 жекеменшік мектепте оқушылардың саны жобалық қуаттан екі есе артық болуы;

– 2024 жылы 167 жеке мектептің салықтық есептілігінде кірістер көрсетілмеген.

Ішкі мемлекеттік аудит қызметінің аумақтық департаменттері арнайы хат жіберіп, нәтижесінде мектептер 1,2 млрд теңге көлемінде салық төледі. Бүгінгі таңда 46 мектепте қарсы тексерулер жүргізілуде.

Келесі кезеңде мемлекеттік мектептер (6 887 мектеп), балалар бақшалары мен университеттер де цифрландырылатын болады. Бұл қадам білім беру қызметтерін бюджеттен қаржыландырудың барлық циклінде толық ашықтықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Жиын барысында жекеменшік білім беру мекемелерін лицензиялау тәсілдерін қайта қарау мәселесі де қаралды.

Жеке ұйымдардың азаматтарға медициналық қызмет көрсетуі саласында тәртіп орнату мақсатында үкіметтік жұмыс тобы азаматтардан келіп түсетін өтініштерді қаперге ала отырып, «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» АҚ-ның активтеріне талдау жүргізеді. Оның нәтижелері бойынша Қордың тиімділігін одан әрі арттыруға бағытталған шаралар қабылданады.

Жиын қорытындысы бойынша Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау, Қаржы министрліктеріне бір апта мерзімде аталған мәселелерді шешу бойынша нақты ұсыныстар енгізу тапсырылды.

Бұл жұмыстарды үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары Аида Балаеваға жүктелді.

Сообщение Олжас Бектенов жекеменшік білім беру және медициналық мекемелерді қаржыландыру тетіктерін қайта қарауды тапсырды появились сначала на Жаңа кезең.

Көлеңкелі экономикамен күрес жөніндегі өзінің баяндамасында ол бюджет қаражатын пайдалануға жүйелі түрде жүргізілетін мониторинг туралы айтты. Қаржыны мақсатсыз жұмсау деректері әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың (ӘКК) қызметінде де анықталған.

«Өңірлік әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар мемлекеттік қолдауды баю құралына айналдырып отыр, олар алған несиелерін пайыз түрінде кіріс алу үшін банктерге депозит етіп салады. Мұндай деректер Түркістан облысында 2 млрд теңгеге, Абай облысында 152 млн теңгеге анықталды», — деп атап өтті министр.

Мемлекеттік қолдауды мақсатсыз жұмсаудан бөлек ведомство өзге де схемалармен күресуде. Шағын және орта бизнес секторында салықтарды барынша азайту және төлеуден жалтару әрекеттері көп. Мысал үшін, бір заңды мекенжай бойынша бірнеше компанияны тіркеу белең алған. Деректерге сәйкес, тек 3,5 мың мекенжайда 20 мыңға жуық компания тіркелген, олардың салықтар бойынша берешегі 60,4 млрд теңгені құрады.

Сообщение Қаржы министрлігі «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша мемлекет қаражатын жымқыру фактілерін анықтады появились сначала на Жаңа кезең.

Кездесу ҚР Ұлттық экономика вице-министрі Арман Қасенов пен Катардың халықаралық сауда жөніндегі мемлекеттік министрі, доктор Ахмед бин Мұхаммед әл Сайедтің төрағалығымен жүргізілді, деп хабарлайды министрліктің баспасөз қызметі.

Отырыс барысында тараптар екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі ахуалын талқылап, комитеттің тұрақты диалог алаңы ретіндегі тиімді жұмысы үшін ризашылық білдірді. Екі елдің ортақ әлеуетін іске асыру, сауда-экономикалық байланысты нығайту және іскер топ арасындағы әріптестікті дамыту үшін бірлескен күш-жігерді жандандыру қажеттігі атап өтілді.

«Отырыста көлік пен логистика мәселесіне айрықша назар аударылды. Қазақстан Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытуды стратегиялық бағыт ретінде қарастыруда. 2030 жылға қарай контейнермен тасымалдау көлемін жылына 500 мыңға ұлғайтуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар, «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық дәлізін нығайту бойынша шаралар іске асырылуда. Бұл жаңа логистикалық мүмкіндік туғызады. Осы тұрғыда қатысушылар Каспий теңізіндегі порт инфрақұрылымын жаңғыртып, жүк терминалдарын салумен бірге, Орта дәлізді бірлесіп дамытудың маңыздылығын атап өтті. Қазақстандық тарап катарлық инвесторларды аталған жобаларға қатысуға шақырды», – делінген хабарламада.

Министрлікте атап өткендей, Қазақстан-Катар инвестициялық ынтымақтастығы жаңа деңгейге көтерілуде. Еске салсақ, өткен жылы екі мемлекет басшысының бастамасымен ұзақмерзімдік стратегиялық әріптестік туралы үкіметаралық келісімге қол қойылған болатын. Құжат шикізаттан тыс секторда, энергетика, телекоммуникация мен қаржы саласында жалпы сомасы шамамен 20 млрд АҚШ доллары болатын инвестициялық жобаларды іске асыруды көздейді.

«Биылдың өзінде айтарлықтай прогресс байқалады: Катардан Қазақстанға тікелей инвестиция көлемі 2024 жылы 2023 жылмен салыстырғанда 18 есеге, яғни $8,9 млн-нан $156,4 млн-ға дейін өскен.

Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту мәселесі де жан-жақты талқыланды. Қазақстан қазірдің өзінде 80-нен астам елге ауыл шаруашылығы өнімін экспорттауда. Экспорттық әлеуетті одан әрі арттыруға ниетті. Мәселен, тек 2024 жылы Катарға $750 мыңнан аса сомаға қой мен ешкі еті экспортталды», – деп мәлімдейді министрлікте.

Тараптар ветеринарлық және санитарлық талап бойынша ақпарат алмасуды жандандырып, сондай-ақ халал әрі органикалық өнім жеткізу бойынша ынтымақтастықты арттыруға келісті. Тараптар екі елдің еркін экономикалық аймақтары арасындағы ынтымақтастықты дамытуға да мүдделі. Бейінді ведомстволарды, сондай-ақ Қазақстан мен Катардың іскер тобын тәжірибе алмасу, өзара іс-қимылдың келешектегі бағытын айқындау үшін осы алаңдарға баруға шақырды.

Жиын соңында Қазақстан-Катар бірлескен комитетінің жетінші отырысының хаттамасына қол қойылды. Бірлескен комитеттің келесі, сегізінші отырысы Катар мемлекетінің астанасы Дохада өткізіледі.

Сообщение Катардың Қазақстанға салған инвестициясы 18 еседей өсті появились сначала на Жаңа кезең.

Құжатқа сәйкес қаражат Риддер қаласы мен Қ. Қайсенов кентінің жылу желілерінде жөндеу жұмыстарын аяқтауға бағытталады. Бөлінген қаржының негізгі бөлігін Риддер қаласының жылу желілерінің ең қатты тозған 5,9 шақырым учаскесін күрделі жөндеуге жұмсау жоспарланып отыр.

Ұлан ауданы Қ. Қайсенов кентінде ұзындығы 9 шақырым жылу желілерін реконструкциялаудың екінші кезегін аяқтауға 113 млн теңге бағыттау жоспарланған.

Жалпы Шығыс Қазақстан облысының елді мекендерінде жылу желілері 30 жылдан астам уақыт бойы пайдаланылып келеді. Осы кезеңде оларға күрделі реконструкция жасалған жоқ. Тозу деңгейі орта есеппен 55%-дан, ал жекелеген елді мекендерде 75%-дан асады.

Естеріңізге сала кетейік, осы жылдың мамыр айында ҚР Үкіметінің резервінен екі қазандық агрегатын жөндеуге, №5 редукциялық-салқындату қондырғысының технологиялық үдерістерін басқарудың автоматтандырылған жүйесін енгізуге, сондай-ақ Риддер қаласының ЖЭО-ның ішкі қажеттіліктерін қамтамасыз ететін электротехникалық жабдықтың бір бөлігін ауыстыруға шамамен 1,7 млрд теңге бөлінді.

Соңғы екі жылда қалада жөндеу жұмыстары төтенше жағдай кезінде, ЖЭО-ны тезірек іске қосу және жылу желілерін жөндеу қажеттілігіне байланысты жүргізілді. Жедел әрекет етудің арқасында екі жыл ішінде тозу 82%-дан 66,8%-ға дейін төмендеді.

Сообщение ШҚО-дағы жылу желілерін жылыту маусымына дайындауға 2,5 млрд теңге бөлінді появились сначала на Жаңа кезең.

Құжат 2025 жылғы 28 қаңтарда өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысының көктемгі егіс пен жиын-терім жұмыстарына кемінде 700 млрд теңге көлемінде жеңілдетілген қаржыландыруды қамтамасыз ету бойынша берген тапсырмасын орындау шеңберінде қабылданды, деп хабарлайды ҚР Үкіметінің баспасөз қызметі.

Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін қолжетімді несие арқылы қолдау және шаруалардың қаржылық жағдайын тұрақтандыру мақсатында қаулыға сәйкес Үкімет резервінен шамамен 116 млрд 772 млн теңге бөлу қарастырылған.

Қаражатты 2025 жылғы көктемгі егіс және жиын-терім жұмыстарын сапалы жүргізу үшін, сондай-ақ отандық өндірістегі ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу үшін АӨК субъектілерін қаржыландыруға бағыттау жоспарланған. Бұл әрі қарай елде өндірілген және құрастырылған ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуды қаржыландыруға, кейін оны лизингке беруге, сондай-ақ «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ тарапынан несие шарттарын кепілдендіру кезінде комиссияны арзандату үшін «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ мен «ҚазАгроҚаржы» АҚ облигациялары бойынша купондық сыйақыны субсидиялау арқылы жүзеге асырылады.

Еске сала кетейік, Мемлекет басшысының 2024 жылғы 7 ақпанда өткен ҚР Үкіметінің кеңейтілген отырысында берген тапсырмаларын орындау шеңберінде Үкімет 2025 жылғы көктемгі егіс және жиын-терім жұмыстарына қаржыландыру көлемін арттыру мақсатында алғашқы 100 млрд теңгені 2024 жылдың желтоқсанында бөлген болатын.

Сообщение Үкімет резервінен шаруаларды қолдауға 116 млрд теңгеден астам қаражат бөлінді появились сначала на Жаңа кезең.

Қаражат көктемгі егіс және жиын-терім жұмыстарын жүргізуге, инвестициялық жобаларды іске асыруға, негізгі құралдарды сатып алуға және айналым қаражатын толықтыруға, ауыл шаруашылығы техникасының лизингіне беріледі, деп хабарлайды ҚР Үкіметінің Баспасөз қызметі.

Жобаларды несиелендіру кезінде келесідей бағыттарға басымдық жасалады:

• Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және азық-түлік өнімдерін өндіру (әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдеріне басымдық)
• Суару жүйесін дамыту (жаңбырлату қондырғылары, суару құрылыстары, тамшылатып суару)
• Өнеркәсіптік жылыжайлар (көкөніс бағасының маусымдық ауытқуының төмендеуі)
• Инфрақұрылымды дамыту (орау, сақтау, тасымалдау)
• Өнеркәсіптік ауқымда жемшөп өндірісін дамыту.

Инвестициялық жобаларды несиелендіру АӨК инвестицияларын ұлғайту, азық-түлік инфляциясының импортын азайту үшін ішкі өндірісті дамыту және ішкі нарықты отандық өніммен тұрақты қамтамасыз ету, сондай-ақ экспорттық әлеуетті іске асыру жөніндегі міндеттерді шешуге бағытталмақ.

Жобаларды қамтуды ұлғайту үшін АНК арқылы жобаларды несиелендіру лимиттері 7 млрд теңгеден 15 млрд теңгеге дейін артады. Сондай-ақ «Бәйтеректің» Кепілдік қорының, «Дамудың» кепілдерін Аграрлық несие корпорациясының ұзақ мерзімді ірі жобаларына қолдану кеңейтіледі, Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігінің ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын қолдауға арналған мандаты күшейтіледі.

«ҚазАгроҚаржы» лизингтік бағдарламалары шеңберінде отандық ауыл шаруашылығы техникасына басым түрде қолдау көрсетіледі. Бұл фермерлерді қолдаудың осы шарасының өнеркәсіптік кәсіпорындарға мультипликативтік әсерін кеңейтуге мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, «Бәйтерек» холдингі құс фабрикаларының пулын қалыптастырып, ауыл шаруашылығы өндірушілерінің экспорттық мүмкіндігін арттыруды жалғастырады. Малайзиямен жаңа өткізу нарықтарын игеру, сондай-ақ астық экспортын $200 млн-ға дейін ұлғайтатын жаңа сауда қорын құру жөнінде келіссөздер жүргізіліп жатыр. Ұзақ мерзімді перспективада аталған көрсеткішті $1 млрд-қа дейін арттыру жоспарлануда.

Экспортты кеңейту және жаңа нарықтар

Экспорттық стратегия шеңберінде отандық өндірушілер үшін сақтандыру, қайта сақтандыру және кепілдік құралдары кеңейтілуде. Жаңа нарықтарға шығу және қазақстандық экспорт үшін кешенді шешімдер ұсыну маңызды міндет болып отыр.

Осыған байланысты, «Бәйтерек» сауда қорын іске қосып, құс шаруашылығы кәсіпорындары мен өсімдік шаруашылығын дамытуды қосқанда, экспортқа бағдарланған жобалар пулын қалыптастырады.

Экспорттың негізгі бағыттары:

• Экспорттық арналарды кеңейту үшін өсімдік шаруашылығы өнімдерінің (дәнді, майлы және бұршақ дақылдары) ірі өндірушілері мен трейдерлерін шоғырландыру.
• Тұрақты экспорттық жеткізу тізбегін құру және экспорт географиясын кеңейту (ҚХР, Орталық Азия, ЕО).
• Баға белгілеудегі алыпсатарлық факторлардың төмендеуі және нарықты тұрақтандыру.
• Ірі шетелдік сатып алушылармен әріптестік (COFCO және басқалар).
• Инвестициялық қолдау және сауда қызметіне жеке секторды тарту.
• Көлік-логистикалық қызметтер бойынша агроөндірушілер үшін жағдайды жақсарту.
• Келешекте – қорды Food Security Fund-қа КОВА және Таяу Шығыс елдерінде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін кеңірек мандатпен трансформациялау.

«Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі» АҚ (ЭКА) арқылы экспортты қолдау құралдарына келесілер кіреді:

• кепілдіктер,
• қайта сақтандыру,
• композиттік қызметтер.

Бұл шаралар қазақстандық өнімді жаңа нарықтарға шығаруға және отандық өндірушілердің позициясын нығайтуға мүмкіндік береді. ЭКА екінші деңгейлі банктермен де, «Бәйтерек» тобы ішіндегі басқа қаржы институттарымен де жұмыс істейді. Бұл ретте қолдау құралдары бизнестің локализациялау, индустрияландыру және инвесторларды тарту жөніндегі міндеттемелеріне айырбас ретінде ұсынылады.

Тұрғын үй құрылысын дамыту

Моноқалаларда, шағын қалаларда және облыс орталықтарында тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі жобаларды іске асыру жұмыстың маңызды бағыты болады. Бұл халықтың тұрғын үй жағдайларын жақсартып қана қоймайды, сонымен қатар кадрлардың жергілікті жерде тұрақтап қалуын ынталандырады. Әсіресе, ол биылғы «Жұмысшы мамандықтары жылы» аясында маңызды.

2025 жылы ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтің тапсырмасы бойынша жұмысшы мамандықтар: өнеркәсіп, энергетика, көлік, ауыл шаруашылығы және су ресурстары мамандықтарына бағытталған «Наурыз жұмыскер» жаңа ипотекалық бағдарламасы іске қосылды.

Бағдарламаның негізгі параметрлері:

• 72 млрд теңге сомасына 2 440 қарыз;
• Өтінімдерді қабылдауды бастау – 2025 жылғы 17 наурыз;
• Жеңілдетілген ипотекаға қол жеткізуді кеңейте отырып, «Наурыз жұмыскер» бағдарламасын «Наурыз» бағдарламасына енгізу.

«Бәйтерек» холдингі жергілікті әріптестерді тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі бағдарламаларды, оның ішінде «Қазақстан Тұрғын үй компаниясы» АҚ тетіктері арқылы іске асыруға белсенді түрде тартуда. Бірлескен жобалар тұрғын үй мәселелерін шешіп қана қоймай, өңірлерде білікті кадрлардың тұрақтап қалуына көмектеседі.

Бұл бастамалар экономиканың теңгерімді дамуын және Қазақстанның стратегиялық басымдықтарына сәйкес келетін тұрақты қаржы жүйесін құруды қамтамасыз етеді.

Сообщение Агроөнеркәсіп секторын дамытуға кем дегенде 1,5 трлн теңге бағытталады появились сначала на Жаңа кезең.

Сессия барысында «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ Басқарма Төрағасы Алмат Әшірбеков 2024 жылғы компания қызметінің нәтижелерін таныстырып, агроөнеркәсіптік кешенді қаржылай қолдауға бағытталған шаралар туралы баяндама жасады. Ол корпорацияның негізгі қаржылық көрсеткіштері, цифрлық технологияларды енгізу және жобаларды қаржыландыру бағытында атқарылған жұмыстарға ерекше тоқталды.

Іс-шараға «Бәйтерек» холдингінің тәуелсіз директорлары Мари-Элен Берар, Дэниел Витт, Манфред Грундке, «Бәйтерек» холдингінің басқарушы директоры Нияз Көшкімбаев, сондай-ақ «ҚазАгроҚаржы» АҚ Басқарма төрағасы Айдар Прашев қатысты.

Негізгі қаржылық көрсеткіштер

2024 жылдың қорытындысы бойынша «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ-ның қаржылық көрсеткіштері тұрақты өсім көрсеткен. Басқарма төрағасы Алмат Әшірбековтің мәліметінше, шоғырландырылған несие портфелі 20%-ға ұлғайып, 3,3 млрд долларға (1,8 трлн теңге) жетті.

«Агарарлық несие корпорациясы портфелінің негізгі үлесі (57%) тікелей несие алушыларға тиесілі – 1 239,1 млн доллар (650,7 млрд теңге). Несие серіктестіктері арқылы берілген қарыздар несие портфелінің 32%-ын құрайды. 7% немесе 158,8 млн доллар (83,4 млрд теңге) екінші деңгейлі банктер арқылы берілген несиенің үлесіне, қалған бөлігі (4%) басқа қаржы институттарына тиесілі», – деп атап өтті Алмат Әшірбеков.

Баяндама барысында берілген ақпаратқа сәйкес, корпорацияның таза пайдасы 29%-ға өсіп, алдын ала есептеулер бойынша 51,4 млн долларды (27 млрд теңге) құрады.

Сондай-ақ соңғы үш жылда фермерлерді несиелеу көлемі 528,1 млрд теңгеден 818,2 млрд теңгеге дейін ұлғайған. 2021 жылы көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарына 70 млрд теңге бөлінсе, 2024 жылы бұл көрсеткіш 321,5 млрд теңгеге жеткізілді. Өткен жылы «Кең дала» бағдарламасы аясында 140 млрд теңге, ал «Кең дала 2» бағдарламасы бойынша 181,5 млрд теңге бөлінді. Жеңілдетілген жылдық сыйақы мөлшерлемесі 5% деңгейінде сақталған.

Агроөнеркәсіптік жобаларды қаржыландыру

Инвестициялық жобаларды дамыту – «Аграрлық несие корпорациясы» қызметінің басым бағыттарының бірі. Жалпы, құны 1,22 млрд долларды (574 млрд теңге) құрайтын 500-ден астам жоба қаржыландырылды, оның ішінде 896,9 млн доллар (421 млрд теңге) ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, сүт-тауарлы фермалар, жылыжайлар және репродукторларды дамытуға бағытталған.

Сонымен қатар, 2024 жылы жалпы сомасы 22,2 млрд теңге (47,2 млн доллар) болатын 27 жоба іске қосылды. Олардың қатарында суару жүйелері, ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау және қайта өңдеу нысандары, сүт фермалары, құс фабрикалары, жылыжайлар мен бақтар бар.

Несиелеу жүйесін цифрландыру

Алмат Әшірбеков өз баяндамасында атап өткендей, «Аграрлық несие корпорациясы» несиелеу процесін оңтайландыру және жеделдету мақсатында цифрлық технологияларды белсенді енгізуде.

«Шағын несие алуға берген өтінімдерді қарау үшін мемлекеттік базалармен және 50-ден астам қызмет көрсету орталықтарымен интеграцияланған онлайн-платформа әзірленді. Өтініш беру процесі үш кезеңнен тұрады және 5 минутта алдын-ала шешім қабылдауға мүмкіндік береді», – деді Басқарма төрағасы.

Цифрландыру аясындағы негізгі бастамалар:

• Мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығына несие алу үшін берген өтінімдерді қарауды жеделдететін SMART 10 жүйесін енгізу;
• Несие алушының құжаттарын жинау мен өңдеуді автоматтандыруға мүмкіндік беретін цифрлық несие тарихын жасақтау;
• Тәуелсіз бағалау үшін BAGALAU.AGRONESIE.KZ порталын іске қосу;
• AGROBAGALAU APP мобильді қосымшасын әзірлеу.

«Несие берілгеннен кейінгі қызмет көрсетуді автоматтандыру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Бұл несие портфелін басқарудың ашықтығы мен тиімділігін арттырады», – деп атап өтті АНК Басқарма төрағасы.

2025 жылға арналған перспективалар

Баяндамасын қорытындылай келе, Алмат Әшірбеков «Аграрлық несие корпорациясының» 2025 жылға арналған стратегиялық жоспарларына тоқталды.

Оның айтуынша, ерте қаржыландыру тетігін енгізу – фермерлерге көктемгі егіс жұмыстарына уақытылы дайындалуға мүмкіндік береді.

«Несиелеу процестерін жетілдіру жұмыстары жалғасатын болады. Біз Аграрлық несие корпорациясы мен ҚазАгроҚаржының қаржыландыру көлемін 1 трлн теңгеден астам сомаға дейін ұлғайтуды жоспарлап отырмыз», – деді ол.

Ауыл шаруашылығы субъектілеріне қаржылық қолжетімділікті арттыру мақсатында:

• Кепілмен қамтамасыз етудің онлайн-мониторинг жүйесі енгізіледі;
• AGROCREDIT APP мобильді қосымшасының мүмкіндіктері кеңейтіледі;
• Блокчейн технологиясы негізінде кепілдерді онлайн-тіркеу жүйесі іске қосылады.

Стратегиялық сессияның қорытындысы көрсеткендей, «Аграрлық несие корпорациясы» қызметінің басты басымдықтары – цифрлық технологияларды дамыту және стратегиялық жобаларды қаржыландыру. Несиелеу рәсімін жеңілдету, қаржыландыру бағдарламаларын кеңейту және заманауи цифрлық шешімдерді енгізу аграрлық секторға көрсетілетін қолдауды күшейтуге және оның тұрақты өсуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Сообщение Цифрлық шешімдерді дамыту және агрожобаларды қаржыландыру: «Бәйтерек» холдингіндегі стратегиялық сессияның қорытындысы появились сначала на Жаңа кезең.