Жоба Еуразиялық даму банкінің «Қазақстанда тұрақты суару жүйесін дамытуға арналған бизнес-экожүйені дамыту» гранттық бағдарламасы аясында жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта Түркістан қаласында оқу бөлмелерін дайындау жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Оқыту барысында су ресурстарын тиімді пайдалануға және су үнемдеу технологияларын суару жүйелеріне енгізуді ынталандыруға бағытталған теориялық және практикалық курстар өткізіледі. Халықаралық және ұлттық сарапшыларды тарту, Қазақстанның жоғары оқу орындарымен ынтымақтастық орнату және Орталық Азия елдерімен тәжірибе алмасу жоспарланып отыр.

«Бұл жоба заманауи суару жүйелеріне көшу үшін жағдай жасауға бағытталған. Министрлік жобаны республикалық деңгейде кеңейтпес бұрын бірнеше пилоттық алаңды іске қосу мүмкіндігін қарастырып жатыр. Түркістандағы өңірлік оқу орталығы облыстық деңгейде іс-шаралар ұйымдастырып, су үнемдеу саласындағы тәжірибе, білім мен технологияларды жинақтау орталығына айналады», – деді «Қазсушар» РМК бас директоры Әнуар Өскенбаев.

Сообщение Түркістан облысында шаруаларды су үнемдеуге үйрететін «Су мамандары мектебі» құрылады появились сначала на Жаңа кезең.

Экологиялық сағаттар Су ресурстары және ирригация министрлігі жүзеге асырып жатқан «Суды үнемде – болашақты сақта!» республикалық жобасы аясында ұйымдастырылды. Жоба суды ұтымды пайдалану мәдениеті мен экологиялық жауапкершілікті қалыптастыруға бағытталған. Сондай-ақ «Таза Қазақстан» бастамасы мен «Адал азамат» бірыңғай тәрбие бағдарламасының міндеттерін іске асыруға ықпал етеді.

Экологиялық сағаттарды ұйымдастыруды Астана қаласы әкімдігінің «Балаларға қосымша білім берудің оқу-әдістемелік орталығы» КММ мен «Су ресурстарының ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ бірлесіп қамтамасыз етті.

Сабақ барысында оқушылар судың адам мен табиғат үшін маңызын, су ресурстарының шектеулі екенін, суды ұтымды пайдалану жолдарын және оны сақтаудағы жеке жауапкершілікті талқылады. Сондай-ақ күнделікті өмірде судың шығынын азайтуға көмектесетін қарапайым әдеттерге ерекше назар аударылды.

«Экологиялық тәрбие баланың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналуы керек. Сондықтан судың құндылығы туралы айтып қана қоймай, оқушыларға әр адамның күн сайын жасай алатын нақты әрекеттерін көрсету маңызды. Осы мақсатта педагогтерге сабақ жоспарлары, бейнематериалдар, практикалық тапсырмалар және талқылауға арналған материалдар қамтылған бірыңғай «Су сандығы» әдістемелік ресурсы ұсынылды. Экологиялық сағаттарды тұрақты өткізу балалардың суға ұқыпты қарау дағдыларын жүйелі түрде қалыптастыруға мүмкіндік береді», – деді «Су ресурстарының ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ басқарма төрағасы Қайратғали Хайрулла.

Алдағы уақытта экологиялық сағаттарды елорданың мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдарында ай сайын әр үшінші аптада өткізу жоспарланып отыр. Сабақтардың тақырыптары балалардың жас ерекшеліктеріне қарай бейімделіп, суға және қоршаған ортаға ұқыпты қараудың тұрақты дағдыларын қалыптастыруға бағытталады.

Сообщение Астанада 300 мыңға жуық оқушы су үнемдеуге арналған бірыңғай экологиялық сағатқа қатысты появились сначала на Жаңа кезең.

2026 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша ғарыштық мониторинг арқылы 2637 заңсыз қалдықтар көмілетін орын анықталды, оның ішінде 2213 жойылды. Жалпы республика бойынша жою көрсеткіші 83%-ды құрайды.

Бүгінгі күнге дейін Шымкент, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Қызылорда және Ұлытау облыстарында анықталған қалдықтар үйінділері толығымен жойылды. Павлодар облысында (99%), Алматы облысында (97%), Абай және Түркістан облыстарында (95%) жоғары көрсеткіштерге қол жеткізілді.

Дегенмен, кейбір аймақтарда жою көрсеткіші жеткіліксіз болып қалуда. Маңғыстау облысында анықталған қоқыс полигондарының 22%-ы, Атырауда 60%-ы, Жетісуда 68%-ы және Жамбылда 75%-ы жойылды. Қалған орындарда жұмыс жалғасуда.

2018 жылдан бастап Министрлік «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ-мен бірлесіп, рұқсат етілмеген өндіріс және тұтыну қалдықтарын көметін орындарға ғарыштық мониторинг жүргізіп келеді. Ғарыштық түсірілімдер арқылы анықталған орындар оларды жою бойынша шаралар қабылдау үшін жергілікті билік органдарына жіберіледі. Бұл жұмыстың барысын аймақтық экология департаменттері бақылайды.

Ғарыштық мониторингтен басқа, жергілікті жердегі жұмыстар күшейтілді. Барлық аймақтарда аймақтық экология департаменттерінің, жергілікті билік органдарының және полиция бөлімдерінің қатысуымен жедел штабтар жұмыс істейді. Рұқсатсыз қалдықтарды тастау жағдайларын анықтау және кінәлілерді анықтау үшін мобильді топтар бірлескен рейдтер жүргізуде. Биылғы жылдың басынан бері 300-ден астам рейд жүргізілді.

Соңғы жылдары анықталған рұқсатсыз қоқыс төгетін орындардың саны айтарлықтай азайды. 2018 жылы 8680 қоқыс төгетін орын анықталса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 3828 болды, оның 3629-ы немесе 97%-ы жойылды. Биыл 2637 қоқыс төгетін орын анықталды. Осылайша, олардың саны 2018 жылмен салыстырғанда үш еседен астам азайды.

Сонымен қатар, әкімшілік шаралар қабылдануда. 2026 жылы қоршаған орта қалдықтарын басқару талаптарын бұзғаны үшін 239 лауазымды тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылды, жалпы сомасы шамамен 24 миллион теңге.

Сонымен қатар, заңнама рұқсат етілмеген жерлерде рұқсат етілмеген қоқыс полигондарын құру үшін әкімшілік жазаларды күшейтті. Тиісті түзетулер айыппұлды 100-ден 200 АЕК-ке дейін арттыруды, сондай-ақ көлік құралын және құқық бұзушылықта пайдаланылған басқа заттарды тәркілеуді көздейді.

Ашықтықты және қоғамның хабардарлығын қамтамасыз ету үшін елдің барлық аймақтарындағы аймақтық экологиялық департаменттер БАҚ өкілдерінің қатысуымен баспасөз турларын өткізді. Журналистерге рұқсат етілмеген қоқыс полигондарын тазарту нәтижелері, сондай-ақ жұмыс жүргізіліп жатқан аумақтар көрсетілді.

Заңсыз қоқыс полигондарын анықтау, жою және олардың пайда болуына жол бермеу бойынша кешенді жұмыстар жалғасуда және Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің тұрақты бақылауында.

Сообщение Қазақстанда 2026 жылы анықталған заңсыз қоқыс полигондарының 83%-ы жойылды появились сначала на Жаңа кезең.

Түркістан облысының Жетісай және Мақтаарал ауданындағы диқандар мақта жинауға кірісті. Шаруалар суды бекітілген кестеге сәйкес әрі толық көлемде жеткізіп бергені үшін «Қазсушар» РМК-ның жергілікті филиалына алғыс білдіруде.

«Биыл 10 гектар жерге мақта ектік. Өткен жылмен салыстырғанда су жағдайы әлдеқайда жақсарды. Су кестеге сай, жеткілікті көлемде келіп жатыр. Ешқандай мәселе болған жоқ. Бұрын шалғайдағы жерлерді сумен қамтамасыз етуде қиындықтар туындайтын, қазір бұл мәселе шешімін тапты. «Қазсушарға» үлкен рақмет», – деді «Арынбек ата» шаруа қожалығының төрағасы Нұрмахамбет Арынбек.

«4,5 гектар жерге мақта өсіреміз. Егістікті екі рет суардық. Суды кестеге сай алдық. Каналдардың бетонмен қапталуының арқасында су ысырабы азайды. Енді су шалғайдағы учаскелерге де уақытылы жетеді», – деді шаруа Исмаил Атиллов.

«Қазсушар» РМК Түркістан филиалы жергілікті шаруа қожалықтарымен 277,5 мың гектар ауыл шаруашылығы алқабын суаруға су беру бойынша 12 409 келісімшарт жасасты. Оның ішінде 3 500 гектарға күріш, 104,8 мың гектарға мақта егілген.

Түркістан облысы бойынша 2026 жылғы вегетация кезеңіне арналған су алу лимиті 3,3 млрд текше метр. Бүгінгі таңда 3,2 млрд текше метр су алынып, 270,8 мың гектар егіс алқабы суарылды.

Жетісай ауданы бойынша су алу лимиті 663 млн текше метрді құрайды. Бүгінгі таңда оның 585 млн текше метрі пайдаланылды. Биылғы вегетация кезеңінде аудан диқандары 53,6 мың гектар жерге мақта екті. Жергілікті фермерлермен суармалы су беру бойынша 2 567 келісімшарт жасалды.

Сообщение «Суды тұрақты әрі уақытылы алдық»: Түркістан облысында мақта жинау науқаны басталды появились сначала на Жаңа кезең.

Жолбарысты табиғи мекеніне жіберу оны тарихи мекендеу ареалына қайтару және популяциясын қалпына келтіру бағдарламасын іске асырудағы алғашқы практикалық қадам болды, деп хабарлайды ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің баспасөз қызметі.

Іс-шараға Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нұралыұлы Нысанбаев, Ресей Федерациясының Әділет министрі, «Амур жолбарысы» орталығының бақылау кеңесінің төрағасы Константин Анатольевич Чуйченко, сондай-ақ ғылыми қауымдастықтың, халықаралық табиғат қорғау ұйымдарының өкілдері және жолбарысты қайта жерсіндіру бағдарламасына қатысып жүрген сарапшылар қатысты.

Жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтару жұмыстарының алдында Қазақстан Республикасы, Ресей Федерациясы және халықаралық серіктестер бірнеше жыл бойы бірлесіп ауқымды жұмыс жүргізді.

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нұралыұлы Нысанбаев:

«Бүгін біз шын мәнінде тарихи оқиғаның куәсі болып отырмыз. Қазақстан аумағында жолбарыс жойылып кеткеніне 70 жылдан астам уақыт өткен соң алғаш рет жолбарыс өзінің тарихи мекендеу ареалына қайта жіберілді. Бұл – мемлекетіміздің, ресейлік әріптестеріміздің, ғалымдар мен халықаралық серіктестердің көп жылғы бірлескен еңбегінің нәтижесі. Алда жолбарыстарды тұрақты бақылау және орнықты популяция қалыптастыру бағытында ауқымды жұмыс күтіп тұр. Дегенмен бүгін осы маңызды істің алғашқы әрі аса маңызды қадамы жасалды.»

«Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағы кездейсоқ таңдалған жоқ.

Оңтүстік Балқаш өңірі мен Іле өзенінің бойы тарихи тұрғыдан жолбарыстың табиғи мекені болған.

Бұл аумақта Орталық Азиядағы ең ірі жыртқыштардың бірі – Тұран жолбарысы мекендеген.

Бірегей тоғайлы ормандар мен мол қоректік база оның тіршілік етуіне қолайлы жағдай қалыптастырған.

Алайда ХХ ғасырдың ортасында тоғайлы ормандар алқабының қысқаруы, жабайы тұяқты жануарлар санының азаюы және браконьерліктің салдарынан жолбарыс Қазақстан аумағынан толықтай жойылды.

Жолбарыстың соңғы рет кездескені туралы нақты деректер осыдан 70 жылдан астам уақыт бұрын тіркелген.

Бүгінде жүзеге асырылып жатқан бағдарлама жолбарысты оның тарихи мекендеу орындарына қайтаруға бағытталған. Бұған дейін мемлекет табиғи экожүйені қалпына келтіру және жолбарыстың қайта оралуына қажетті жағдай жасау бағытында ауқымды жұмыс атқарды.

Жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтаруға дайындық 10 жылдан астам уақыт бойы жүргізілді.

Осы кезеңде мемлекет ауқымды жұмыстарды жүзеге асырды: «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты құрылды, жолбарыстың табиғи ортаға қайта оралуына қажетті жағдай жасалды, оның негізгі қорек қоры болып саналатын жабайы тұяқты жануарлардың санын көбейту жұмыстары жүргізілді, жануарларды ұстау мен бейімдеуге арналған арнайы вольерлер салынды, қажетті инфрақұрылым қалыптастырылып, тұрақты ғылыми мониторинг ұйымдастырылды.

2026 жылғы мамыр айында Ресей Федерациясының қолдауымен Қазақстанға табиғи ортадан ауланған төрт Амур жолбарысы жеткізілді: екі ересек жолбарыс және 6–7 айлық екі жолбарыс.

Қазақстанға жеткізілгеннен кейін жануарлар «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағында арнайы салынған бейімдеу вольерлеріне орналастырылды.

Табиғи ортаға жіберілер алдында Үмітке кешенді ветеринариялық тексерулер жүргізіліп, қажетті сынақтардан өтті.

Мамандар оның денсаулық жағдайын, мінез-құлқын, аңшылық қабілетін және адамға реакциясын тексерді.

Тексеру нәтижесінде Үміттің табиғи ортада өз бетінше тіршілік етуге дайын екені туралы шешім қабылданды.

Табиғи ортаға жіберілер алдында Үмітке заманауи GPS/GSM спутниктік қарғыбау тағылды.

Қазіргі уақытта Үмітке спутниктік қарғыбау, фототұзақтар желісі және басқа да заманауи бақылау құралдары арқылы тәулік бойы тұрақты мониторинг жүргізілуде.

Мамандар нақты уақыт режимінде оның қозғалысын, жаңа ортаға бейімделуін және жаңа аумақты игеруін бақылап отыр.

Жолбарыс қоректік тізбектің шыңындағы жыртқыш әрі табиғи тепе-теңдікті сақтауда маңызды рөл атқарады.

Оның қайта оралуы табиғи экожүйесі сақталған және қорек қоры жеткілікті аумақтарда ғана мүмкін.

Сондықтан жолбарыстың қайта оралуы тек осы түрді ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік Балқаш өңірінің тұтас экожүйесін қалпына келтіруді білдіреді.

Аталық жолбарыс мамандардың тұрақты бақылауында болып, қажетті мінез-құлық сынақтарынан өтуді жалғастыруда.

Оны табиғи ортаға жіберу туралы шешім барлық сынақтар аяқталып, өз бетінше тіршілік етуге толық дайын екені расталғаннан кейін қабылданады.

Қазақстанға 6–7 айлық кезінде жеткізілген екі жолбарыс арнайы жабдықталған «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының вольерлерінде өсіп, жетіліп келеді.

Олар 18 айлық жасқа толғанға дейін мамандардың тұрақты бақылауында болады.

Әр жолбарыс бойынша ветеринариялық тексерулер мен мінез-құлық сынақтары аяқталғаннан кейін оларды табиғи ортаға жіберу мүмкіндігі туралы жеке шешім қабылданады.

Жобаны іске асыру Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының тығыз ынтымақтастығының, сондай-ақ халықаралық табиғат қорғау ұйымдары мен ғылыми қауымдастықтың қолдауының арқасында мүмкін болды.

Бұл жоба сирек кездесетін жануарлар түрлерін сақтау саласындағы тиімді халықаралық ынтымақтастықтың жарқын үлгісі болып табылады.

Үміттің табиғи ортаға жіберілуі жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтару бағдарламасын практикалық іске асырудың алғашқы кезеңі болды.

Алдағы уақытта қалған жануарлар дайын болған сайын жұмыс жалғасады.

Бағдарламаның түпкі мақсаты – Іле өзенінің бойы мен Оңтүстік Балқаш өңірінде жолбарыстың орнықты популяциясын қалыптастыру.

Сообщение Қазақстанда 70 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет жолбарыс тарихи мекендеу ареалына жіберілді появились сначала на Жаңа кезең.

Сообщение Биыл 1,2 млн га алқапты суару үшін шамамен 11 млрд текше метр су алу жоспарда бар появились сначала на Жаңа кезең.

Кездесуде Арал-Сырдария бассейндік су инспекциясы мен «Қазсушар» РМК облыстық филиалының басшылары өңірдегі су шаруашылығы саласының қазіргі ахуалы және вегетация кезеңінің тұрақты өтуін қамтамасыз ету бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады.

Жыл басынан бері Қызылорда облысында жалпы ұзындығы 71,5 шақырымды құрайтын 15 канал механикалық тәсілмен тазартылды. Сонымен қатар 29 гидротехникалық нысанға жөндеу жұмыстары жүргізілді. 26 жылдан кейін алғаш рет ұзындығы 16,5 шақырым болатын «Жетікөл» каналының учаскесі мен «Ақтам» каналының сағасы тазартылып, 6 гидротехникалық нысан жөнделді.

2025-2026 жылдары инвестициялық бағдарлама аясында жалпы ұзындығы 33,3 шақырымды құрайтын «Келінтөбе» магистральдық каналының, Р-12 және «Құрайлы» каналдарының учаскелерін тазарту жұмыстары аяқталды. Бұдан бөлек, 4 гидротехникалық нысанға кешенді жөндеу жүргізілді.

2026 жылғы вегетация кезеңіне Арал-Сырдария бассейндік су инспекциясы Қызылорда облысы үшін 3,25 млрд текше метр көлемінде су пайдалану лимитін бекітті. «Қазсушар» РМК-ның облыстық филиалы Су ресурстары және ирригация министрлігі әзірлеген биллинг жүйесі арқылы өңірдің шаруаларымен су беру жөнінде 1010 электронды келісімшарт жасасты.

Бұл келісімшарттар 118 мың гектар егіс алқабын, оның ішінде 70 мың гектар күріш алқабын сумен қамтамасыз етуді көздейді. Бүгінде филиал өңірдің ауыл шаруашылығы қажеттіліктері үшін 2,23 млрд текше метр су алды.

Судың «қара нарығының» алдын алу мақсатында филиал қызметкерлері күн сайын егіс алқаптарын аралап, кәсіпорынмен келісімшарт жасасқан су тұтынушыларға судың жеткізілуін тұрақты бақылауда ұстап отыр.

«Суды ұтымды пайдалану бүгінде тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін ең өзекті мәселелердің біріне айналды. Су ресурстарын ысырапсыз әрі барынша тиімді пайдалану – таңдау емес, қазіргі жағдайдағы қажеттілік. Осы мақсатта өңірде каналдарды бетондау, су үнемдеу технологияларын енгізуді ынталандыру және егіс құрылымын әртараптандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егіс алқабы жыл сайын қысқартылып келеді», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

Баяндамаларды тыңдаған министр Сырдария ауданы тұрғындарының суармалы жерлерге судың тұрақты жеткізілуі, су үнемдеу жүйелерін енгізу және су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға қатысты қойған сұрақтарына жауап берді.

Кездесуден кейін министр «Қазсушар» РМК Қызылорда филиалының «Ремводпроект» өндірістік учаскесіне барды. Нұржан Нұржігітов филиал басшылығымен кәсіпорынның материалдық-техникалық базасын жетілдіру жоспарларын талқылап, өндіріс орнында еңбек етіп жатқан мамандармен әңгімелесті.

Сообщение Қызылорда облысында 26 жылдан кейін алғаш рет «Жетікөл» каналы тазартылды появились сначала на Жаңа кезең.

Өткен жылдан бастап ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен «Green Steppe: Әр қадамыңда экосаналылық» атты гранттық жобасы басталды. Жоба «Таза Қазақстан» республикалық акциясы аясында жүзеге асуда. Оның аясында сарапшылардың қатысуымен вебинарлар ұйымдастырылып, еліміздің барлық өңірінен 300-ден астам адам қатысты. Сонымен қатар шамамен 1000 экоактивист арнайы әзірленген білім беру курсынан өтті.

Айта кетейік, жыл басынан бері жоба аясындағы іс-шараларға 2000-нан астам волонтер қатысты. Биыл экологиялық волонтерліктің даму деңгейін талдауға бағытталған «Қазақстандағы эковолонтерлік – 2026» атты зерттеу жүргізу жоспарлануда.

Бұдан бөлек, эковолонтерлікті дамыту аясында бірқатар ауқымды жұмыстар атқарылды. Мәселен, «10 жасыл күн» эко-челленджіне 2000-нан астам адам қатысып, 10 экологиялық тапсырма орындады. «Жас ағаш» акциясы аясында 10 мыңнан астам волонтер мен бизнес өкілдері бес ұлттық парк пен қорық аумағында 300 мыңнан астам ағаш екті. «Эко бақылау» жобасы шеңберінде 50-ден астам мониторингтік рейд ұйымдастырылды. Халықаралық World Cleanup Day акциясы барысында 4000-нан астам қатысушы 22 локацияда тазалық жұмыстарын жүргізді. «Таза Каспий – Clean Caspian» экологиялық бастамасына Қазақстан мен Әзербайжаннан 2000-нан астам волонтер қатысты. Олар үш жағалау аумағын тазартып, 3 тоннадан астам қоқыс жинады.

Бұл көрсеткіштер қоғамда экологиялық жауапкершілікке деген қызығушылықтың артқанын және БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге деген ұмтылысты айқын көрсетеді.

Сообщение 60 мыңнан астам қазақстандық эковолонтерлікке жұмылдырылған появились сначала на Жаңа кезең.

Премьер-министр жоғары экологиялық мәдениет қалыптастыру мен табиғатқа жанашырлықпен қарау жаңа Конституция жобасының түбегейлі принциптері қатарына енгізілуінің маңыздылығын атап өтті.

«Отаншылдықты жасампаз іспен көрсету, жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру жаңа Конституция жобасының түбегейлі принциптері қатарына енгізілгенін ерекше атап өткім келеді. Бұл табиғатқа, туған елге деген жанашырлықты күшейтуге, әрбір азаматтың бойында тазалық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Экология және табиғи ресурстар министрлігінің деректеріне сәйкес, Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасы аясында барлық кезеңде 1 294 іс-шара өткізіліп, 844 мың тонна қалдық жиналған, 1 млн гектар жер тазартылып, 2,9 млн ағаш отырғызылған. Аталған іс-шараларға 6,9 млн адам қатысты.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында қоршаған ортаны қорғауда цифрлық технологияларды қолдануға ерекше назар аударылды. Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев «Қоршаған орта және табиғи ресурстардың жай-күйі туралы Ұлттық деректер банкі» жобасы жүзеге асырылғанын баяндады. Онлайн-платформа эмиссияларға мониторинг жүргізу, өндірістік экологиялық бақылау, ластаушы заттардың шығарындылары мен тасымалдары тіркелімі, қалдықтардың мемлекеттік кадастры, көміртегі кадастры т.б. сияқты бірқатар басқа жүйелер көрсеткішін жинақтайды.

Қалдықтарды басқару саласында EcoQolday цифрлық платформасы жұмыс істейді. Сондай-ақ бүгінде орман өртін ерте анықтау жүйесі енгізілуде, су тасқыны жағдайын болжау үшін «Қазгидромет» деректерімен интеграцияланған Tasqyn жүйесі қолданылуда. Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтарындағы бақылау-өткізу пункттерін автоматтандыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Табиғи ресурстар саласында Tabigat.gov.kz. интерактивті карта іске қосылды. Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкин ғарыштық мониторинг арқылы 2025 жылы 3 828 заңсыз қалдықтар жиналатын орын және 1 мыңнан астам қоқыс полигоны тіркелгенін баяндады.

Жасанды интеллект пен қолда бар есептеу қуатын пайдалана отырып, кешенді тәсілдің қажеттігі атап өтілді. Цифрлық шешімдер енгізу «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын жүзеге асырудың ашықтығын, бақылау тиімділігін арттырады.

Сондай-ақ отырыс барысында халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстардың нәтижелері қаралды. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова «Таза Қазақстан» құндылығына баса назар аудара отырып, мектептерден бастап жоғары оқу орындарына дейінгі барлық деңгейлер үшін экологиялық ағартудың бірыңғай стандартын әзірлеудің басталғаны туралы баяндады. Өңірлерде «Жасыл ел» бағдарламасы, «Жасыл клубтар» жобасымен қатар мектеп және мектептен тыс форматтар дамуда.

Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенова қазіргі уақытта барлық жоғары оқу орындарында экологиялық клубтар, студенттік экожасақтар құрылып, «Велосипед күні» өткізіліп жатқанын баяндады. Қоқысты бөлек жинау жобасы аясында 26 университетте бокстар мен биг-бэгтер орнатылып, қайта өңдеуге 36 тоннадан астам пластик жиналды.

Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасын ақпараттық сүйемелдеудің рөлі ерекше атап өтілді. Мәдениет және ақпарат вице-министрі Қанат Ысқақов 2025 жылы 1 млн-ға жуық жастардың қатысуымен 1 мыңнан астам іс-шара өткізілгенін баяндады. Қоғамдық кеңестермен және үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп аумақтардың тазалығы және тарихи-мәдени мұра нысандарындағы тәртіпті сақтау мәселелері бойынша қоғамдық бақылау жүргізіледі.

Премьер-министр бірқатар өңірде «Таза Қазақстан» тұжырымдамасындағы жоспарланған көрсеткіштер орындалмағанына назар аударды. Нақты айтқанда, Алматы облысында суару жүйелері мен су үнемдеу технологияларын енгізу, гранттар беру және үкіметтік емес ұйымдарды қаржыландыру бойынша жұмыстардың жеткіліксіздігі атап өтілді. Ұлытау облысында жасыл көшеттерге түгендеу жүргізілмеген, адамдар көп жиналатын жерлерге фандоматтар орнатылмаған. Бұдан бөлек, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін цифрландыру жүргізілмеген. Абай облысында «жасыл инфрақұрылым» құру жөніндегі жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізілмеген, қоршаған ортаны қорғауға арналған мәдени шаралар да өткізілмеген. Осы бағыттар бойынша Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев, Ұлытау облысының әкімі Дастан Рыспеков, Абай облысының әкімі Берік Уәли тыңдалды.

Отырыс қорытындысы бойынша Премьер-министр әкімдіктерге жоспарланған барлық іс-шараның жүзеге асырылуын қамтамасыз етуді тапсырды.

«Президенттің “Таза Қазақстан” бастамасын жүзеге асыру айтарлықтай нәтиже беріп, экологиялық өзгерістерге қоғамдық сұраныстың жоғары екенін айқын көрсетіп отыр. Сондықтан келесі деңгейге өту міндеті тұр бұл – заманауи цифрлық құралдарды қолдануға, тұрақты және объективті мониторинг пен процеске қатысушылардың бәрінің арасындағы жауапкершілікті дәл бөлуге негізделген жүйелік және басқарылатын тәсілді қалыптастыру. Бұл тәсіл ұзақмерзімді нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді», —  деп атап өтті Олжас Бектенов.

Сондай-ақ министрліктерге экологиялық деректердің тұрақты берілуін және есептеу қуаттарына қол жеткізуді қамтамасыз ету, ғарыштық мониторингінің қамтылуы мен жүйелілігін кеңейту, сонымен қатар орман өрттерін ерте анықтау жүйесін кеңейтуді аяқтау жөнінде тапсырмалар берілді. Мәдениет және ақпарат министрлігіне «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын тұрақты түрде ақпараттық қамтамасыз ету тапсырылды.

Сообщение Үкіметте Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасын жүзеге асыру барысы қаралды появились сначала на Жаңа кезең.

2025 жылдың қорытындысы бойынша министрлік суармалы егіншілікте су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы 874 млн текше метр су үнемдеді. Бұл жоспарланған 728 млн текше метрден жоғары көрсеткіш. Сонымен қатар суды тасымалдау кезіндегі шығындарды 50%-дан 25%-ға дейін азайту мақсатында 678 шақырым канал қайта жаңғыртылды. Бұл жұмыс жоспарға толық сәйкес атқарылды. 

Жоспарда көзделген 1921 мың гектардың орнына 2365,3 мың гектар аумақта суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайына мониторинг пен бағалау жүргізілді. Су шаруашылығы саласының 763 маманы біліктілікті арттыру курстарынан өтті, ал мақсатты көрсеткіш 400 маман еді. Сондай-ақ 2025 жылға арналған трансшекаралық су нысандарын пайдалану және қорғау жөніндегі келіссөздерге қатысатын топ мүшелерінің біліктілігін арттыру жоспары толық орындалды. 

Сонымен қатар аяқталу мерзімі 2025 жылға белгіленген тоғыз іс-шара іске асырылды. Олардың қатарында Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін құру, Қазақстан мен Өзбекстан үкіметтері арасында трансшекаралық су нысандарын бірлесіп басқару және пайдалану туралы келісімді әзірлеу және оған қол қою, сондай-ақ суармалы егіншілікте қолданылатын ең үздік қолда бар су үнемдеу технологияларының тізімін қалыптастыру және өзге де жұмыстар бар.

«Биыл Тұжырымдамада көзделген барлық индикатордың толық орындалуын қамтамасыз ету қажет. Әсіресе су шаруашылығы инфрақұрылымын салу, жаңғырту және реконструкциялау бағытында. Сондай-ақ басқа мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдармен өзара іс-қимылды күшейту керек. Тұжырымдама – бұл жай ұсыныс емес, ол мақсаттары толық көлемде орындалуы тиіс стратегиялық құжат», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

Сообщение Су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы 874 млн текше метр су үнемделді появились сначала на Жаңа кезең.