Жолбарысты табиғи мекеніне жіберу оны тарихи мекендеу ареалына қайтару және популяциясын қалпына келтіру бағдарламасын іске асырудағы алғашқы практикалық қадам болды, деп хабарлайды ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің баспасөз қызметі.

Іс-шараға Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нұралыұлы Нысанбаев, Ресей Федерациясының Әділет министрі, «Амур жолбарысы» орталығының бақылау кеңесінің төрағасы Константин Анатольевич Чуйченко, сондай-ақ ғылыми қауымдастықтың, халықаралық табиғат қорғау ұйымдарының өкілдері және жолбарысты қайта жерсіндіру бағдарламасына қатысып жүрген сарапшылар қатысты.

Жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтару жұмыстарының алдында Қазақстан Республикасы, Ресей Федерациясы және халықаралық серіктестер бірнеше жыл бойы бірлесіп ауқымды жұмыс жүргізді.

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нұралыұлы Нысанбаев:

«Бүгін біз шын мәнінде тарихи оқиғаның куәсі болып отырмыз. Қазақстан аумағында жолбарыс жойылып кеткеніне 70 жылдан астам уақыт өткен соң алғаш рет жолбарыс өзінің тарихи мекендеу ареалына қайта жіберілді. Бұл – мемлекетіміздің, ресейлік әріптестеріміздің, ғалымдар мен халықаралық серіктестердің көп жылғы бірлескен еңбегінің нәтижесі. Алда жолбарыстарды тұрақты бақылау және орнықты популяция қалыптастыру бағытында ауқымды жұмыс күтіп тұр. Дегенмен бүгін осы маңызды істің алғашқы әрі аса маңызды қадамы жасалды.»

«Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағы кездейсоқ таңдалған жоқ.

Оңтүстік Балқаш өңірі мен Іле өзенінің бойы тарихи тұрғыдан жолбарыстың табиғи мекені болған.

Бұл аумақта Орталық Азиядағы ең ірі жыртқыштардың бірі – Тұран жолбарысы мекендеген.

Бірегей тоғайлы ормандар мен мол қоректік база оның тіршілік етуіне қолайлы жағдай қалыптастырған.

Алайда ХХ ғасырдың ортасында тоғайлы ормандар алқабының қысқаруы, жабайы тұяқты жануарлар санының азаюы және браконьерліктің салдарынан жолбарыс Қазақстан аумағынан толықтай жойылды.

Жолбарыстың соңғы рет кездескені туралы нақты деректер осыдан 70 жылдан астам уақыт бұрын тіркелген.

Бүгінде жүзеге асырылып жатқан бағдарлама жолбарысты оның тарихи мекендеу орындарына қайтаруға бағытталған. Бұған дейін мемлекет табиғи экожүйені қалпына келтіру және жолбарыстың қайта оралуына қажетті жағдай жасау бағытында ауқымды жұмыс атқарды.

Жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтаруға дайындық 10 жылдан астам уақыт бойы жүргізілді.

Осы кезеңде мемлекет ауқымды жұмыстарды жүзеге асырды: «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты құрылды, жолбарыстың табиғи ортаға қайта оралуына қажетті жағдай жасалды, оның негізгі қорек қоры болып саналатын жабайы тұяқты жануарлардың санын көбейту жұмыстары жүргізілді, жануарларды ұстау мен бейімдеуге арналған арнайы вольерлер салынды, қажетті инфрақұрылым қалыптастырылып, тұрақты ғылыми мониторинг ұйымдастырылды.

2026 жылғы мамыр айында Ресей Федерациясының қолдауымен Қазақстанға табиғи ортадан ауланған төрт Амур жолбарысы жеткізілді: екі ересек жолбарыс және 6–7 айлық екі жолбарыс.

Қазақстанға жеткізілгеннен кейін жануарлар «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағында арнайы салынған бейімдеу вольерлеріне орналастырылды.

Табиғи ортаға жіберілер алдында Үмітке кешенді ветеринариялық тексерулер жүргізіліп, қажетті сынақтардан өтті.

Мамандар оның денсаулық жағдайын, мінез-құлқын, аңшылық қабілетін және адамға реакциясын тексерді.

Тексеру нәтижесінде Үміттің табиғи ортада өз бетінше тіршілік етуге дайын екені туралы шешім қабылданды.

Табиғи ортаға жіберілер алдында Үмітке заманауи GPS/GSM спутниктік қарғыбау тағылды.

Қазіргі уақытта Үмітке спутниктік қарғыбау, фототұзақтар желісі және басқа да заманауи бақылау құралдары арқылы тәулік бойы тұрақты мониторинг жүргізілуде.

Мамандар нақты уақыт режимінде оның қозғалысын, жаңа ортаға бейімделуін және жаңа аумақты игеруін бақылап отыр.

Жолбарыс қоректік тізбектің шыңындағы жыртқыш әрі табиғи тепе-теңдікті сақтауда маңызды рөл атқарады.

Оның қайта оралуы табиғи экожүйесі сақталған және қорек қоры жеткілікті аумақтарда ғана мүмкін.

Сондықтан жолбарыстың қайта оралуы тек осы түрді ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік Балқаш өңірінің тұтас экожүйесін қалпына келтіруді білдіреді.

Аталық жолбарыс мамандардың тұрақты бақылауында болып, қажетті мінез-құлық сынақтарынан өтуді жалғастыруда.

Оны табиғи ортаға жіберу туралы шешім барлық сынақтар аяқталып, өз бетінше тіршілік етуге толық дайын екені расталғаннан кейін қабылданады.

Қазақстанға 6–7 айлық кезінде жеткізілген екі жолбарыс арнайы жабдықталған «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының вольерлерінде өсіп, жетіліп келеді.

Олар 18 айлық жасқа толғанға дейін мамандардың тұрақты бақылауында болады.

Әр жолбарыс бойынша ветеринариялық тексерулер мен мінез-құлық сынақтары аяқталғаннан кейін оларды табиғи ортаға жіберу мүмкіндігі туралы жеке шешім қабылданады.

Жобаны іске асыру Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының тығыз ынтымақтастығының, сондай-ақ халықаралық табиғат қорғау ұйымдары мен ғылыми қауымдастықтың қолдауының арқасында мүмкін болды.

Бұл жоба сирек кездесетін жануарлар түрлерін сақтау саласындағы тиімді халықаралық ынтымақтастықтың жарқын үлгісі болып табылады.

Үміттің табиғи ортаға жіберілуі жолбарысты тарихи мекендеу ареалына қайтару бағдарламасын практикалық іске асырудың алғашқы кезеңі болды.

Алдағы уақытта қалған жануарлар дайын болған сайын жұмыс жалғасады.

Бағдарламаның түпкі мақсаты – Іле өзенінің бойы мен Оңтүстік Балқаш өңірінде жолбарыстың орнықты популяциясын қалыптастыру.

Сообщение Қазақстанда 70 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет жолбарыс тарихи мекендеу ареалына жіберілді появились сначала на Жаңа кезең.

Сообщение Биыл 1,2 млн га алқапты суару үшін шамамен 11 млрд текше метр су алу жоспарда бар появились сначала на Жаңа кезең.

Кездесуде Арал-Сырдария бассейндік су инспекциясы мен «Қазсушар» РМК облыстық филиалының басшылары өңірдегі су шаруашылығы саласының қазіргі ахуалы және вегетация кезеңінің тұрақты өтуін қамтамасыз ету бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады.

Жыл басынан бері Қызылорда облысында жалпы ұзындығы 71,5 шақырымды құрайтын 15 канал механикалық тәсілмен тазартылды. Сонымен қатар 29 гидротехникалық нысанға жөндеу жұмыстары жүргізілді. 26 жылдан кейін алғаш рет ұзындығы 16,5 шақырым болатын «Жетікөл» каналының учаскесі мен «Ақтам» каналының сағасы тазартылып, 6 гидротехникалық нысан жөнделді.

2025-2026 жылдары инвестициялық бағдарлама аясында жалпы ұзындығы 33,3 шақырымды құрайтын «Келінтөбе» магистральдық каналының, Р-12 және «Құрайлы» каналдарының учаскелерін тазарту жұмыстары аяқталды. Бұдан бөлек, 4 гидротехникалық нысанға кешенді жөндеу жүргізілді.

2026 жылғы вегетация кезеңіне Арал-Сырдария бассейндік су инспекциясы Қызылорда облысы үшін 3,25 млрд текше метр көлемінде су пайдалану лимитін бекітті. «Қазсушар» РМК-ның облыстық филиалы Су ресурстары және ирригация министрлігі әзірлеген биллинг жүйесі арқылы өңірдің шаруаларымен су беру жөнінде 1010 электронды келісімшарт жасасты.

Бұл келісімшарттар 118 мың гектар егіс алқабын, оның ішінде 70 мың гектар күріш алқабын сумен қамтамасыз етуді көздейді. Бүгінде филиал өңірдің ауыл шаруашылығы қажеттіліктері үшін 2,23 млрд текше метр су алды.

Судың «қара нарығының» алдын алу мақсатында филиал қызметкерлері күн сайын егіс алқаптарын аралап, кәсіпорынмен келісімшарт жасасқан су тұтынушыларға судың жеткізілуін тұрақты бақылауда ұстап отыр.

«Суды ұтымды пайдалану бүгінде тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін ең өзекті мәселелердің біріне айналды. Су ресурстарын ысырапсыз әрі барынша тиімді пайдалану – таңдау емес, қазіргі жағдайдағы қажеттілік. Осы мақсатта өңірде каналдарды бетондау, су үнемдеу технологияларын енгізуді ынталандыру және егіс құрылымын әртараптандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егіс алқабы жыл сайын қысқартылып келеді», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

Баяндамаларды тыңдаған министр Сырдария ауданы тұрғындарының суармалы жерлерге судың тұрақты жеткізілуі, су үнемдеу жүйелерін енгізу және су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға қатысты қойған сұрақтарына жауап берді.

Кездесуден кейін министр «Қазсушар» РМК Қызылорда филиалының «Ремводпроект» өндірістік учаскесіне барды. Нұржан Нұржігітов филиал басшылығымен кәсіпорынның материалдық-техникалық базасын жетілдіру жоспарларын талқылап, өндіріс орнында еңбек етіп жатқан мамандармен әңгімелесті.

Сообщение Қызылорда облысында 26 жылдан кейін алғаш рет «Жетікөл» каналы тазартылды появились сначала на Жаңа кезең.

Өткен жылдан бастап ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен «Green Steppe: Әр қадамыңда экосаналылық» атты гранттық жобасы басталды. Жоба «Таза Қазақстан» республикалық акциясы аясында жүзеге асуда. Оның аясында сарапшылардың қатысуымен вебинарлар ұйымдастырылып, еліміздің барлық өңірінен 300-ден астам адам қатысты. Сонымен қатар шамамен 1000 экоактивист арнайы әзірленген білім беру курсынан өтті.

Айта кетейік, жыл басынан бері жоба аясындағы іс-шараларға 2000-нан астам волонтер қатысты. Биыл экологиялық волонтерліктің даму деңгейін талдауға бағытталған «Қазақстандағы эковолонтерлік – 2026» атты зерттеу жүргізу жоспарлануда.

Бұдан бөлек, эковолонтерлікті дамыту аясында бірқатар ауқымды жұмыстар атқарылды. Мәселен, «10 жасыл күн» эко-челленджіне 2000-нан астам адам қатысып, 10 экологиялық тапсырма орындады. «Жас ағаш» акциясы аясында 10 мыңнан астам волонтер мен бизнес өкілдері бес ұлттық парк пен қорық аумағында 300 мыңнан астам ағаш екті. «Эко бақылау» жобасы шеңберінде 50-ден астам мониторингтік рейд ұйымдастырылды. Халықаралық World Cleanup Day акциясы барысында 4000-нан астам қатысушы 22 локацияда тазалық жұмыстарын жүргізді. «Таза Каспий – Clean Caspian» экологиялық бастамасына Қазақстан мен Әзербайжаннан 2000-нан астам волонтер қатысты. Олар үш жағалау аумағын тазартып, 3 тоннадан астам қоқыс жинады.

Бұл көрсеткіштер қоғамда экологиялық жауапкершілікке деген қызығушылықтың артқанын және БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге деген ұмтылысты айқын көрсетеді.

Сообщение 60 мыңнан астам қазақстандық эковолонтерлікке жұмылдырылған появились сначала на Жаңа кезең.

Премьер-министр жоғары экологиялық мәдениет қалыптастыру мен табиғатқа жанашырлықпен қарау жаңа Конституция жобасының түбегейлі принциптері қатарына енгізілуінің маңыздылығын атап өтті.

«Отаншылдықты жасампаз іспен көрсету, жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру жаңа Конституция жобасының түбегейлі принциптері қатарына енгізілгенін ерекше атап өткім келеді. Бұл табиғатқа, туған елге деген жанашырлықты күшейтуге, әрбір азаматтың бойында тазалық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Экология және табиғи ресурстар министрлігінің деректеріне сәйкес, Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасы аясында барлық кезеңде 1 294 іс-шара өткізіліп, 844 мың тонна қалдық жиналған, 1 млн гектар жер тазартылып, 2,9 млн ағаш отырғызылған. Аталған іс-шараларға 6,9 млн адам қатысты.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында қоршаған ортаны қорғауда цифрлық технологияларды қолдануға ерекше назар аударылды. Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев «Қоршаған орта және табиғи ресурстардың жай-күйі туралы Ұлттық деректер банкі» жобасы жүзеге асырылғанын баяндады. Онлайн-платформа эмиссияларға мониторинг жүргізу, өндірістік экологиялық бақылау, ластаушы заттардың шығарындылары мен тасымалдары тіркелімі, қалдықтардың мемлекеттік кадастры, көміртегі кадастры т.б. сияқты бірқатар басқа жүйелер көрсеткішін жинақтайды.

Қалдықтарды басқару саласында EcoQolday цифрлық платформасы жұмыс істейді. Сондай-ақ бүгінде орман өртін ерте анықтау жүйесі енгізілуде, су тасқыны жағдайын болжау үшін «Қазгидромет» деректерімен интеграцияланған Tasqyn жүйесі қолданылуда. Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтарындағы бақылау-өткізу пункттерін автоматтандыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Табиғи ресурстар саласында Tabigat.gov.kz. интерактивті карта іске қосылды. Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкин ғарыштық мониторинг арқылы 2025 жылы 3 828 заңсыз қалдықтар жиналатын орын және 1 мыңнан астам қоқыс полигоны тіркелгенін баяндады.

Жасанды интеллект пен қолда бар есептеу қуатын пайдалана отырып, кешенді тәсілдің қажеттігі атап өтілді. Цифрлық шешімдер енгізу «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын жүзеге асырудың ашықтығын, бақылау тиімділігін арттырады.

Сондай-ақ отырыс барысында халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстардың нәтижелері қаралды. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова «Таза Қазақстан» құндылығына баса назар аудара отырып, мектептерден бастап жоғары оқу орындарына дейінгі барлық деңгейлер үшін экологиялық ағартудың бірыңғай стандартын әзірлеудің басталғаны туралы баяндады. Өңірлерде «Жасыл ел» бағдарламасы, «Жасыл клубтар» жобасымен қатар мектеп және мектептен тыс форматтар дамуда.

Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенова қазіргі уақытта барлық жоғары оқу орындарында экологиялық клубтар, студенттік экожасақтар құрылып, «Велосипед күні» өткізіліп жатқанын баяндады. Қоқысты бөлек жинау жобасы аясында 26 университетте бокстар мен биг-бэгтер орнатылып, қайта өңдеуге 36 тоннадан астам пластик жиналды.

Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасын ақпараттық сүйемелдеудің рөлі ерекше атап өтілді. Мәдениет және ақпарат вице-министрі Қанат Ысқақов 2025 жылы 1 млн-ға жуық жастардың қатысуымен 1 мыңнан астам іс-шара өткізілгенін баяндады. Қоғамдық кеңестермен және үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп аумақтардың тазалығы және тарихи-мәдени мұра нысандарындағы тәртіпті сақтау мәселелері бойынша қоғамдық бақылау жүргізіледі.

Премьер-министр бірқатар өңірде «Таза Қазақстан» тұжырымдамасындағы жоспарланған көрсеткіштер орындалмағанына назар аударды. Нақты айтқанда, Алматы облысында суару жүйелері мен су үнемдеу технологияларын енгізу, гранттар беру және үкіметтік емес ұйымдарды қаржыландыру бойынша жұмыстардың жеткіліксіздігі атап өтілді. Ұлытау облысында жасыл көшеттерге түгендеу жүргізілмеген, адамдар көп жиналатын жерлерге фандоматтар орнатылмаған. Бұдан бөлек, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін цифрландыру жүргізілмеген. Абай облысында «жасыл инфрақұрылым» құру жөніндегі жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізілмеген, қоршаған ортаны қорғауға арналған мәдени шаралар да өткізілмеген. Осы бағыттар бойынша Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев, Ұлытау облысының әкімі Дастан Рыспеков, Абай облысының әкімі Берік Уәли тыңдалды.

Отырыс қорытындысы бойынша Премьер-министр әкімдіктерге жоспарланған барлық іс-шараның жүзеге асырылуын қамтамасыз етуді тапсырды.

«Президенттің “Таза Қазақстан” бастамасын жүзеге асыру айтарлықтай нәтиже беріп, экологиялық өзгерістерге қоғамдық сұраныстың жоғары екенін айқын көрсетіп отыр. Сондықтан келесі деңгейге өту міндеті тұр бұл – заманауи цифрлық құралдарды қолдануға, тұрақты және объективті мониторинг пен процеске қатысушылардың бәрінің арасындағы жауапкершілікті дәл бөлуге негізделген жүйелік және басқарылатын тәсілді қалыптастыру. Бұл тәсіл ұзақмерзімді нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді», —  деп атап өтті Олжас Бектенов.

Сондай-ақ министрліктерге экологиялық деректердің тұрақты берілуін және есептеу қуаттарына қол жеткізуді қамтамасыз ету, ғарыштық мониторингінің қамтылуы мен жүйелілігін кеңейту, сонымен қатар орман өрттерін ерте анықтау жүйесін кеңейтуді аяқтау жөнінде тапсырмалар берілді. Мәдениет және ақпарат министрлігіне «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын тұрақты түрде ақпараттық қамтамасыз ету тапсырылды.

Сообщение Үкіметте Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасын жүзеге асыру барысы қаралды появились сначала на Жаңа кезең.

2025 жылдың қорытындысы бойынша министрлік суармалы егіншілікте су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы 874 млн текше метр су үнемдеді. Бұл жоспарланған 728 млн текше метрден жоғары көрсеткіш. Сонымен қатар суды тасымалдау кезіндегі шығындарды 50%-дан 25%-ға дейін азайту мақсатында 678 шақырым канал қайта жаңғыртылды. Бұл жұмыс жоспарға толық сәйкес атқарылды. 

Жоспарда көзделген 1921 мың гектардың орнына 2365,3 мың гектар аумақта суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайына мониторинг пен бағалау жүргізілді. Су шаруашылығы саласының 763 маманы біліктілікті арттыру курстарынан өтті, ал мақсатты көрсеткіш 400 маман еді. Сондай-ақ 2025 жылға арналған трансшекаралық су нысандарын пайдалану және қорғау жөніндегі келіссөздерге қатысатын топ мүшелерінің біліктілігін арттыру жоспары толық орындалды. 

Сонымен қатар аяқталу мерзімі 2025 жылға белгіленген тоғыз іс-шара іске асырылды. Олардың қатарында Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін құру, Қазақстан мен Өзбекстан үкіметтері арасында трансшекаралық су нысандарын бірлесіп басқару және пайдалану туралы келісімді әзірлеу және оған қол қою, сондай-ақ суармалы егіншілікте қолданылатын ең үздік қолда бар су үнемдеу технологияларының тізімін қалыптастыру және өзге де жұмыстар бар.

«Биыл Тұжырымдамада көзделген барлық индикатордың толық орындалуын қамтамасыз ету қажет. Әсіресе су шаруашылығы инфрақұрылымын салу, жаңғырту және реконструкциялау бағытында. Сондай-ақ басқа мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдармен өзара іс-қимылды күшейту керек. Тұжырымдама – бұл жай ұсыныс емес, ол мақсаттары толық көлемде орындалуы тиіс стратегиялық құжат», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

Сообщение Су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы 874 млн текше метр су үнемделді появились сначала на Жаңа кезең.

Оның айтуынша, сол себепті де байланыс арналары арқылы көрсеткіштерді автоматты түрде жинауға арналған телеметрия технологиясы бар автоматтандыру жүйелеріне (ТП АБЖ) және есепке алу аспаптарына қойылатын талаптарды стандарттау бойынша жұмыстар жүргізілуде. Ұлттық жоба аясында су арналары кәсіпорындарының процестерін кезең-кезеңімен автоматтандыру көзделген.

2026-2028 жылдары 3,6 млн-нан астам «ақылды» су есептеу құрылғыларын орнату жоспарлануда, бұл су шығындарын айтарлықтай оңтайландыруға және жабдықтың қызмет ету мерзімін ұзартуға мүмкіндік береді.

Отандық және халықаралық сарапшылармен бірге Астана, Шымкент, Орал, Екібастұз және Шахтинск сынды 5 қаладағы су арналары қызметінің жұмысын бағалау жүргізілді. Оның нәтижесінде процестерді оңтайландыру бойынша ұсыныстар дайындалды, біртұтас цифрлық шешімдерді және кезең-кезеңімен енгізуді қарастыратын техникалық-экономикалық негіздемені дайындау үшін техникалық тапсырма әзірленді.

Сумен жабдықтау аспаптарын орнату бойынша өтінімдерді қалыптастыру мақсатында әкімдіктер мен табиғи монополия субъектілерімен жұмыс жүргізілуде, — деп атап өтті ол.

Сонымен қатар Мемлекет басшысысының 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Жолдауының аясында су секторына халықаралық тәжірибе мен біліктілікті тартуды туралы міндет қойылған болатын. Осы мақсатта былтыр ірі халықаралық желілік операторлар – Veolia, Suez және Aqualia компанияларымен ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды. Мұндағы формат активтерді беру емес, мемлекет бақылауын сақтай отырып, басқарушылық құзіреттер мен халықаралық үздік тәжірибелерді енгізуге бағытталған.

Қазіргі уақытта еліміздің су инфрақұрылымын басқарудағы тәжірибесі мен құзыреттілігін кеңейту үшін бірнеше азиялық компаниялармен келіссөздер жалғасуда.

Сообщение Елімізде 2028 жылға қарай 3,6 млн «ақылды» су есептеу құрылғылары қолданысқа беріледі появились сначала на Жаңа кезең.

Аталған жоба энергияны үнемдеуге және электр қуатына кететін шығынды айтарлықтай азайтуға септігін тигізеді.

Энергия өндіру станциясы келісім шеңберінде Қытай тарапымен бірлесіп 20 мың шаршы метр аумаққа салынды. Жоба іске қосылғаннан кейін оқу ордасының электр энергиясына деген қажеттілігінің бір бөлігі баламалы көздер арқылы қамтамасыз етілетін болады. Бұл студенттер мен қызметкерлерге тұрақты, экологиялық таза энергияны пайдалануға мүмкіндік береді, сонымен қатар университеттің инновациялық имиджін нығайтады, – делінген хабарламада.

Болашақта жоспарға сәйкес ҚазҰУ қалашығындағы барлық факультеттер мен жатақханалар күн панельдерімен қамтамасыз етіледі. Бұған қосымша қалашықтағы оқу корпустары мен әкімшілік ғимараттарының, студенттер үйінің, ғылыми орталықтардың шатырлары толық жаңартылады. Шатырдағы ескі жабындылар алынып, тегістеу жұмыстары жүргізілді. Кейін қара қағаз төселіп, суағар жүйесі орнатылды. Аталған шаралар нысанның ұзақ мерзімге қызмет етуін қамтамасыз ету бағытында атқарылып жатыр.

Сообщение ҚазҰУ оқу корпустарының шатырына күн панельдері орнатылды появились сначала на Жаңа кезең.

Жаңа жыл мерекелері аяқталғаннан кейін қала тұрғындары тірі шыршаларды қоқысқа тастамай, оларды Алматы хайуанаттар бағына тапсыра алады. Қабылданған ағаштар жануарлар қоршауына қойылып, олардың тіршілік ортасын байыту мақсатында пайдаланылады.

Шыршалар бұғы, елік, қодас, қабан және басқа да жануарлардың қоршауында қолданылады. Жануарлар жаңа заттарға ерекше қызығушылық танытып, шыршаларды иіскеп, дәмін татып, тартып, секіріп, бұтағына сүйкеніп, қабығымен ойнайды. Бұл олардың қимыл-қозғалысын арттырып, күйзелісті азайтып, күнделікті тіршілігін әрлендіре түседі, – делінген хабарламада.

Аталған акция экологиялық шара ғана емес, бұл адамдарды табиғатқа жанашырлықпен қарауға, саналы тұтынуға шақыратын тағылымды бастама.

Шыршаларды қабылдау орны:
Алматы хайуанаттар бағының қызметтік кіреберісі
Алматы қаласы, Орманов көшесі, 64

Қабылдау мерзімі: 8-18 қаңтар
Тек табиғи, тірі шыршалар қабылданады

Байланыс телефоны: 8 (701) 676-85-85

Алматы зоологиялық паркі қала тұрғындары мен қонақтарын акцияға қатысуға, жануарлар мен қоршаған ортаны қорғауға үлес қосуға шақырады.

Сообщение Алматы хайуанаттар бағы шыршаларды қабылдау акциясын бастады появились сначала на Жаңа кезең.

Шу ауданында министр ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру жобасының екінші кезеңі аясында атқарылған жұмыстардың нәтижелерімен танысты. Биыл жалпы ұзындығы 69,7 шақырымды құрайтын 15 каналды реконструкциялау жұмыстары аяқталып, олардың бойына 240 гидротехникалық құрылыс орнатылды. Сонымен қатар 55 бақылау ұңғымасы бұрғыланды. Қазіргі уақытта нысандарды пайдалануға беру жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Тексеру барысында Нұржан Нұржігітов жергілікті тұрғындармен және мердігер ұйым өкілдерімен кездесу өткізіп, жобаны белгіленген мерзімде аяқтауды қамтамасыз етуді тапсырды. 

Мойынқұм ауданында министр Фурманов гидроторабындағы жөндеу жұмыстарымен танысты. Шу өзенінде орналасқан бұл нысан Түркістан облысының Созақ ауданына экологиялық мақсатта су жіберуге арналған. Былтыр гидроторапта сегментті қақпа ауыстырылған болатын.

Мойынқұм ауданының Қарабөгет ауылында Нұржан Нұржігітов елдімекенге апаратын кіреберіс автожолдағы көпірдің құрылыс барысын тексерді. Ұзындығы 78,3 метрді құрайтын бұл нысан Шу өзенінің арнасы арқылы қауіпсіз әрі жылдам қатынасты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. 

Сондай-ақ министр ұзындығы 120 шақырым, ені 30-40 метр болатын Фурманов айналма каналында 40 жылда алғаш рет жүргізілген механикалық тазалау жұмыстарының нәтижелерімен танысты. Бұл жұмыстар биыл шілде айында басталып, 25 желтоқсанда аяқталды. Тазалау жұмыстарына 9 шынжыртабанды экскаватор және 2 тиегіш техника жұмылдырылды. 

Механикалық тазалау Қылышбай, Құмөзек, Қарабөгет және Сарыөзек атты төрт елді мекеннің бойымен өтетін каналдың су өткізу қуатын арттыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде Түркістан облысының Созақ ауданына су жіберу тиімділігі артады. Еске сала кетейік, өткен вегетацияаралық кезеңде экологиялық мақсатта Созақ ауданына Шу өзенінен 1,5 млрд текше метр су жіберілген болатын. 

Қазіргі уақытта Мойынқұм ауданында Шу өзенінде реттеуші гидротехникалық құрылыс салу және өзен түбін тазалау жобасы әзірленіп жатыр.

«Келесі жылға жасалған болжамдарды ескере отырып, облыстағы су шаруашылығы нысандарының барынша дайындығы мен тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет. Қазіргі жағдайда суару мақсатында болсын немесе табиғатты қорғау үшін жүргізілетін су жіберулер болсын, суды дәл әрі әділ бөлу бұрынғыдан да маңызды болып отыр. Сондықтан жүргізіліп жатқан барлық құрылыс-монтаждау және тазалау жұмысын уақытылы аяқтау қажет», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

Сообщение Жамбыл облысында Фурманов каналында 40 жылда алғаш жасалған механикалық тазалау аяқталды появились сначала на Жаңа кезең.